· 

Snoeien van citrusbomen: Wanneer en hoeveel mag de citrusboom gesnoeid worden

Snoeien van Citrusbomen: wanneer en hoeveel mag de citrusboom gesnoeid worden

De meeste fruitbomen kunnen vanaf een jonge leeftijd eens per jaar gesnoeid worden om de oogst te verbeteren. Bij citrusbomen is dit anders. In veel gevallen zal de citrusboom in de jaren na een snoeibeurt minder goed bloeien en de jonge citrusvruchten vroegtijdig verliezen. In de meeste gevallen is het dan ook niet aan te raden om delen van de citrusboom af te knippen. In dit artikel vertellen we waarom een citrusboom vaak slecht reageert op snoeien, in welke gevallen je eventueel wel zou kunnen snoeien en hoe je de citrusboom dan kunt snoeien. 

De functie van de bladeren van een citrusboom

Wanneer de citrusboom voldoende water, plantenvoeding en licht krijgt, dan zal de citrusboom overdag meer energie, in de vorm van glucose, aanmaken dan er in vierentwintig uur wordt verbruikt om te overleven. De energie die over is, wordt in de vorm van suiker en zetmeel in de bladeren van de citrusboom opgeslagen. Zodra de citrusboom gaat groeien of wanneer de citrusboom aangevallen wordt door insecten of een ziekteverwekker, wordt de energievoorraad aangesproken.

citrusboom, citrusblad
De bladeren van een citrusboom produceren niet alleen koolhydraatrijke energie, maar slaan ook suikers en zetmeel op voor later.

Het kost de citrusboom veel energie om te bloeien en om citrusvruchten te creëren. Voor sommige processen die nodig zijn voor het produceren van bloemen en citrusvruchten is zelfs meer energie nodig dan de citrusboom onder ideale omstandigheden in vierentwintig uur. In dat geval worden de opgeslagen zetmelen en suikers gebruikt om de bloei en de vorming van de citrusvruchten tot een succes te maken.

De energievoorraad in de citrusboom wordt ook gebruikt om te herstellen van insecten plagen, ziektes en ongelukken. De opgeslagen energie wordt dan gebruikt om nieuwe cellen aan te maken om kapotte cellen te vervangen. Ook wordt het gebruikt om extra afweer stoffen, zoals essentiële oliën, aan te maken die de insecten of de ziekteverwekker kunnen verjagen. Voor de toekomstige gezondheid van de citrusboom is het dus belangrijk dat de citrusboom een grote voorraad aan energie heeft.

Wanneer de citrusboom gesnoeid wordt, dan worden niet alleen het aantal “fotosynthese fabriekjes” die in de bladeren zitten verminderd, maar wordt er ook een deel van de energievoorraad weg gehaald. In veel gevallen is het daarom een slecht idee om een citrusboom te snoeien. Wanneer je toch vindt dat de citrusboom een knipbeurt nodig heeft, dan is het belangrijk om dit alleen te doen wanneer de citrusboom in top conditie is en nooit te veel af te snoeien.

Bepalen of een citrusboom gesnoeid mag worden

Wanneer een citrusboom gesnoeid wordt, dan wordt een deel van de opgeslagen suikers en zetmelen verwijderd. De citrusboom moet deze reserves weer snel aanvullen, om voldoende energie te hebben om nieuwe bloemen te krijgen en zichzelf te beschermen tegen insecten en ziekteverwekkers. Ook moet de citrusboom in de delen die niet worden afgeknipt nog voldoende energie hebben om nieuwe takken en bladeren te kunnen laten groeien. Het is dus belangrijk dat de citrusboom in top conditie is voordat deze gesnoeid wordt.

De leeftijd van de citrusboom

Citrusbomen zijn pas volwassen wanneer ze ongeveer tien jaar oud zijn. Op dat moment groeien ze minder hard en steken ze meer energie in het produceren van citrusvruchten. De citrusbomen die in de tuincentra verkocht worden zijn meestal één tot twee jaar oud. Deze citrusboompjes moeten dus nog acht tot negen jaar groeien, voordat ze volwassen zijn. Dit is ook het geval wanneer er al veel citrusvruchten aan de plantjes lijken te hangen. Veel kwekers gebruiken namelijk extra pepmiddelen om de boompjes extra veel vruchten aan de jonge citrusbomen te laten krijgen, zodat ze er aantrekkelijk uitzien voor de klant. Vaak zijn deze nieuwe citrusboompjes ook nog eens drastisch gesnoeid, zodat ze makkelijk vervoerd kunnen worden en zodat de vruchten beter uit komen. Helaas is het voor citrusbomen die nog maar een paar jaar oud zijn, slecht om gesnoeid te worden. Hierdoor zijn deze nieuwe citrusboompjes gevoeliger voor stress, insecten en ziektes en geven ze de komende jaren juist minder vruchten.

citrusboom, snoeien
Op het eerste zicht zien de citrusboompjes in het tuincentrum er leuk uit. Wanneer je dichterbij kijkt, zie je dat ze drastisch gesnoeid zijn en, in verhouding tot de hoeveelheid takken en bladeren, een abnormale hoeveelheid vruchten hebben.

In de eerste jaren na de aankoop, is het beter om de citrusboom niet te snoeien. Hierdoor kan de jonge citrusboom herstellen van de snoeibeurt die de kweker heeft gedaan, en kan de citrusboom eerst groter groeien. Een goed verzorgde citrusboom kan namelijk tientallen jaren oud worden. Door vier tot zes jaar na de aankoop niet te snoeien en de citrusboom te stimuleren om een mooie kroon en een gezond wortelstelsel te krijgen, gaat de citrusboom veel langer mee. Ook zal een citrusboom met een grote, volle kroon in de toekomst meer en betere citrusvruchten geven.

De conditie van de citrusboom

Voordat je iets van de oudere citrusboom af gaat knippen, is het belangrijk om eerst kritisch naar de verzorging van de citrusboom te kijken. De energievoorraden die worden weggeknipt, moeten immers weer worden aangevuld. Ook moet de citrusboom in een goede conditie zijn, omdat de citrusboom tijdelijk minder reserves zal hebben om zich af te weren tegen insectenplagen of ziektes.

Licht

Voordat je gaat snoeien is het vooral belangrijk om te bepalen of de citrusboom het hele jaar door voldoende licht krijgt. In Nederland en België moeten citrusbomen in ieder geval in de herfst en winter onder een kweeklamp worden gezet. In deze seizoenen is het een groot deel van de tijd buiten zelfs te donker voor een citrusboom, laat staan in onze donkere huizen. Wanneer de citrusboom in de afgelopen twaalf maanden een periode te weinig licht heeft gekregen, dan is het af te raden om de citrusboom te snoeien.

Een teken dat de citrusboom voorlopig niet gesnoeid mag worden is de aanwezigheid van takken die op zoek zijn naar licht. Citrusbomen die te weinig licht krijgen, hebben vaak lange takken met hele grote, maar dunne, bladeren die ver uit elkaar staan en meestal licht groen van kleur zijn. Deze takken zien er vaak wat onsierlijk uit, omdat ze ver uit de kroon groeien. Hierdoor zijn velen geneigd om de citrusboom te gaan snoeien. Wanneer de citrusboom takken heeft met bladeren die groter zijn dan verwacht en verder uit elkaar staan gebruikelijk is het af te raden om te snoeien. In dit geval is het belangrijk om de citrusboom eerst een jaar lang van voldoende licht te voorzien voordat de uitstekende takken worden afgeknipt.

kumquatboom, licht tekort
De uitstekende takken van deze kumquatboom hebben minder bladeren en grotere bladeren dan verwacht, dit komt omdat de kumquatboom te weinig licht krijgt.
citroenboom, licht tekort
De nieuwe bladeren van deze citroenboom zijn extreem groot, staan ver uit elkaar en zijn erg dun, een teken dat de citrusboom meer licht nodig heeft.

Water en plantenvoeding

Naast de hoeveelheid licht, is het belangrijk dat de citrusboom in het afgelopen jaar voldoende water en plantenvoeding heeft gekregen. Wanneer de citrusboom stress ervaar door een tekort aan water of elementen, dan zijn de energievoorraden in de citrusboom kleiner. Dit komt omdat de meeste tekorten ervoor zorgen dat er in de bladeren van de citrusboom minder fotosynthese kan plaats vinden. Vertoont de citrusboom tekenen van een tekort, zoals verkleurde of vervormde bladeren, dan is het beter om voorlopig niet te snoeien.

Insectenplagen en ziektes

Als laatste is het belangrijk dat de citrusboom het afgelopen jaar niet geleden heeft onder een insectenplaag of aan een ziekte. De energievoorraad van de citrusboom neemt hier namelijk door af. Wanneer de citrusboom een korte tijd na het genezen wordt gesnoeid, dan heeft de citrusboom minder bladeren om de energievoorraden weer aan te vullen. Bij een volgende tegenslag, is de kans dan kleiner dat de citrusboom kan herstellen.

Het snoeien van de citrusboom

Ornamentele citrusbomen hoeven over het algemeen niet gesnoeid te worden. Wanneer de citrusboom goed verzorgd wordt, dan groeit de kroon van de citrusboom vrij gelijkmatig. Als er toch een enkele tak is die uit het gareel groeit, dan trekt deze bij de volgende groeispurt meestal bij. Kun je niet zo lang wachten om de kroon weer in vorm te krijgen, dan kun je besluiten om de citrusboom toch te snoeien.

Wanneer de citrusboom oud genoeg is, in goede conditie verkeert en goed verzorgd wordt, dan kun je de citrusboom dus snoeien als je dat echt wilt. Doe dit maximaal één keer per jaar, en het liefst nog minder vaak. De beste tijd om te snoeien is na de oogst, wanneer er geen citrusvruchten meer aan de citrusboom hangen. Citrusvruchten trekken namelijk een grote hoeveelheid suikers uit de bladeren. Door te snoeien wordt het aantal bladeren en daarmee de voorraad suikers verkleind. Hierdoor zal de citrusboom in het beste geval er langer over doen om de de vruchten te laten rijpen en zullen ze vaak van slechtere kwaliteit zijn. In het ergste geval wordt de energievoorraad zo klein door de combinatie van het snoeien en de citrusvruchten die nog aan de takken hangen, dat de citrusboom niet meer bestand is tegen kleine tegenslagen.

Er zijn twee manieren van citrusbomen snoeien: Je kunt het uiteinde van een groot aantal takken verwijderen. Hierdoor maakt de citrusboom een hormoon aan dat er voor zorgt dat de takken gaan vertakken. De citrusboom wordt hierdoor voller en compacter. Je kun ook een enkele tak helemaal verwijderen, tot op de stam. Hierdoor wordt de citrusboom juist gestimuleerd om langere takken te krijgen. De citrusboom wordt hierdoor groter en luchtiger.

Ongeacht de manier waarop de citrusboom gesnoeid wordt, is het belangrijk om nooit te veel te snoeien. Het is aan te raden om maximaal 15% van de kroon te verwijderen. Probeer de hoeveelheid die je van de citrusboom af snoeit altijd zo veel mogelijk te beperken. Hoe minder je snoeit, hoe beter het voor de citrusboom is.

Er zijn onderzoeken die laten zien dat sommige citrusbomen meer bloemen en vruchten geven na een grondige snoei beurt. Wij raden aan om deze adviezen niet te volgen. De meeste ornamentele citrusbomen zijn namelijk kleiner zijn en worden onder minder ideale omstandigheden gehouden dan de citrusbomen in die onderzoeken. Hierdoor is de kans een stuk groter dat jouw eigen citrusboom een grote snoeibeurt niet overleeft.

Plantenvoeding voor en na het snoeien

Citrusbomen zijn gevoelig voor de verhouding tussen de hoeveelheid koolhydraten en de hoeveelheid stikstof in de plant. Wanneer deze verhouding in balans is, dan steekt de citrusboom veel energie in het produceren van bloemen en vruchten en minder in het krijgen van nieuwe bladeren. Wanneer er meer stikstof dan koolhydraten in de citrusboom aanwezig zijn, dan steekt de citrusboom juist veel energie in het krijgen van nieuwe bladeren en takken, en niet in het krijgen van bloemen en vruchten. Om te voorkomen dat de citrusboom alleen maar groter wordt na het snoeien, is het belangrijk om de hoeveelheid stikstof die je geeft aan te passen.

Om te voorkomen dat de citrusboom onnodig snel gaat groeien, is het beter om in de maand voor het snoeien geen stikstof te geven. In de drie maanden na het snoeien, verminder je de hoeveelheid stikstof met het percentage dat je van de kroon hebt afgeknipt. Stel dat je 10% van de kroon hebt afgeknipt, dan geef je dus 10% minder stikstof dan de citrusboom zou moeten krijgen volgens de bemestingstabel voor citrusbomen.

Snoeien nadat de citrusboom beschadigd is

Insecten, zoals schildluizen, ziektes, zoals Phytophthora, en kou kunnen ervoor zorgen dat delen van de takken afsterven. Vaak zien deze dode takken er onsierlijk uit, waardoor velen geneigd zijn om naar de snoeischaar te grijpen. Ondanks dat de citrusboom er vaak slecht uitziet na een plaag, ziekte of vorstschade, is het belangrijk om nog minimaal zes maanden nadat de plaag of ziekte bestreden is of nadat de vorst is geweken te wachten met snoeien. In deze periode wordt het pas echt duidelijk welke takken herstellen en welke niet.

Wanneer de citrusboom dan eindelijk gesnoeid mag worden, dan knip je de tak net in het levende hout af. Hierdoor wordt de citrusboom gestimuleerd om nieuwe bladeren te krijgen. Zorg er zeker nu voor dat de snoeischaar goed ontsmet wordt voor het knippen en dat de wonden worden behandeld met wonderpasta. De herstellende citrusboom heeft namelijk minder kracht om nieuwe ziektes te bestrijden. Geef de citrusboom het jaar nadat delen van de takken zijn afgestorven de tijd om te herstellen.

Citrusbomen advies nodig?

Citrusbomen zijn geen makkelijke planten. Ze moeten in de juiste omgeving gehouden worden om goed te kunnen groeien. Ook zijn citrusbomen gevoelig voor verschillende insecten plagen en ziekteverwekkers. Het is dan ook niet zo gek dat je citrusboom soms symptomen vertoont waar je geen raadt mee weet. Om je verder te helpen kun je ons een vraag sturen over jouw citrusboom. Uiteraard kunnen we je alleen helpen wanneer we zo veel mogelijk informatie hebben. Op de contactpagina vindt je een lijstje met informatie die we nodig hebben om je goed te kunnen helpen.

Bronnen en verder lezen