De kerriebladboom: morfologie, aanschaf en verzorging van de Murraya koenigii

De kerriebladboom: morfologie, aanschaf en verzorging van de Murraya koenigii

De kerriebladboom komt oorspronkelijk uit Zuid-Asië. Hier wordt het gebruik als keukenkruid en als medicinale plant. Het gebruik van kerriebladeren wordt in de eerste eeuw voor het eerst omschreven in de Indianse literatuur. Inmiddels worden de bladeren deze tropische boom ook in Europa steeds populairder, vooral sinds het genoemd is in het boek “James nieuwe eetbare tuin” van James Wong. Ook zijn er steeds meer voedingssupplementen waar kerriebladboom verwerkt wordt. Helaas is het moeilijk om aan een kerriebladboom te komen en misschien nog wel moeilijker om de kerriebladboom gezond te houden.

De morfologie van een kerriebladboom

Kerriebladbomen hebben geen speciaal uiterlijk. Het zijn kleine bomen of struiken met onopvallende groene bladeren en vrij kleine bloemen. Alleen de geur en smaak van de plant is spectaculair.

Het formaat van een kerriebladboom

De meeste kerriebladbomen zijn bij aankoop enkele centimeters hoog. Door een goede verzorging kunnen de kerriebladbomen uitgroeien tot grote, struikachtige, bomen. Een kerriebladboom wordt maximaal zes meter hoog. Meestal remt de groei nadat de boompjes ongeveer twee meter hoog zijn. De takken van de kerriebladboom vertakken zich bijna niet. Hierdoor wordt de kerriebladboom meestal niet breder dan 40 centimeter.

kerriebladboom, hoogte
Kerriebladboompjes waarvan regelmatig geoogst wordt, worden meestal één meter hoog.

De bladeren van een kerriebladboom

De kerriebladboom is vooral te herkennen aan de geur van de bladeren. De warme, aromatische geur is niet te vergelijken met de gele kerriepoeder uit de supermarkt. De geur en smaak van de kerriebladeren wordt verkregen door een combinatie van pingen, sabineen, bèat-caryofylleen, cadinol, en cadineen. 

De bladeren van een kerriebladboom zijn vrij klein, meestal één tot twee centimeter lang. De bladeren hebben een lancet vorm met een duidelijke nerf in het midden. De bladeren van een gezonde kerriebladboom zijn donker groen. De meeste kerriebladbomen zijn bladverliezend, en verliezen dus elk jaar het grootste deel van hun bladeren. Meestal gebeurt dit aan het einde van de winter. Aangezien de kerriebladboom een tropische plant is, en dus niet tegen kou kan, moet deze het grootste deel van het jaar binnen staan. Wanneer een plant binnen staat, dan krijgt de plant vaak minder mee van de seintjes die aangeven dat het seizoen verwisselt, zoals veranderde daglengte. Hierdoor kan het zijn dat de kerriebladboom vaker of juist minder vaak zijn blad verliest. De bladeren groeien meestal snel weer aan nadat ze zijn gevallen.

kerriebladboom, bladverlies
De kerriebladboom is een bladverliezende boom, die aan het eind van de winter voor een korte tijd zijn bladeren verliest.

De bloemen en vruchten van een kerriebladboom

De kerriebladboom krijgt normaal één keer per jaar witte bloemen, van ongeveer een centimeter doorsneden. Normaal gesproken bloeit de kerriebladboom in de late lente. Wanneer de kerriebladboom binnen staat, dan kan het zijn dat de kerriebladboom de signalen mist dat de seizoenen zijn verandert. Hierdoor kan het zijn dat een volwassen kerriebladboom niet of in een andere periode bloeit.

De bloemen van een kerriebladboom hebben zowel mannelijke als vrouwelijke voortplantingsorganen. In andere woorden is een kerriebladboom zelf bestuivend. Dit betekent niet dat de bloemen automatisch in vruchten met zaden veranderen. Het stuifmeel van de stampers moet wel op de stempel komen. Wanneer de kerriebladboom buiten staat, dan zorgen bestuivend, zoals bijen en hommels, hiervoor. Staat de kerriebladboom binnen, dan kun je de bloemen bestuiven door met een zacht, klein kwastje over de stampers en stempel te kwasten.

De vruchten van een kerriebladboom zijn klein, ongeveer 1,5 centimeter. De vruchten kleuren van rozerood naar zwart. Als de vruchten zwart zijn, zijn ze rijp. Ongeveer drie tot vier maanden nadat de bloemen van de kerriebladboom zijn open gegaan kunnen de vruchten geoogst worden. Meestal worden de vruchten niet voor culinaire doeleinde gebruikt. De zaden in de kerriebladboomvrucht kunnen gezaaid worden.

kerriebladboom, vruchten, zaden
De onrijpe vruchten van de kerriebladboom zijn roze rood.
kerriebladboom, zaden, vruchten
Wanneer de kerriebladboomvruchten zwart zijn, dan zijn de zaden rijp en kunnen ze gezaaid worden.

De aankoop van een kerriebladboom

Kerriebladbomen zijn in Europa nog vrij zeldzaam. Voor het vervoeren van planten uit de Murraya familie gelden vaak strenge eisen, omdat deze planten soms besmettelijke ziektes met zich mee dragen. Daarnaast zijn deze planten moeilijk te vermeerderen. Meestal worden de kerriebladbomen uit zaad opgekweekt, maar niet elk zaadje is levensvatbaar. De zaden moeten vers worden gezaaid, waardoor ze moeilijk te verzenden zijn. Ook het stekken van kerriebladbomen is vaak moeilijk.

In Nederland zijn er vaak lange wachttijden voor kerriebladbomen. Wij zijn daarom zelf op zoek gegaan naar kerriebladbomen uit het buitenland. We hebben zaden van verschillende aanbieders geprobeerd, maar ondanks dat deze zaden volgens de verkopers “vers” waren, zijn ze nooit ontkiemd. We hebben zelf eens een zaadje mee genomen uit Engeland. Door het zaad meteen na het plukken schoon te maken en in een vochtig doekje te wikkelen, heeft het zaad het overleefd tot in Nederland. Hier is het wel ontkiemd, maar helaas is de jonge kerriebladboom het kort na het verplanten dood gegaan. Wanneer je zaadjes van de kerriebladboom wilt kopen dan is het aan te raden om te vragen of de verkoper de zaden direct na het plukken het vruchtvlees verwijderd en het zaad in een vochtig doekje wikkels en in een zip zakje doet. Het is af te raden om de zaden te laten verzenden bij buiten temperaturen onder de 20 graden Celsius. Vraag ook of de verkoper een foto kan sturen van de zaden die je toegestuurd krijgt. Als het goed is, zitten de zaden voor de verkoop nog aan de plant.

kerriebladboom zaad
De zaden van de kerriebladboom moeten kort na het oogsten gezaaid worden om te ontkiemen. Niet elke zaailing groeit uit tot een volwassen kerriebladboom.

Ondanks dat er meestal niet gewerkt wordt met rassen als het om de kerriebladbomen gaat, blijkt dat kerriebladeren van verschillende boerderijen uit verschillende regio’s in India een ander chemisch profiel hebben. Wanneer je een kerrieblad liefhebber bent, dan is het interessant om kerriebladboompjes van verschillende kwekers te verzamelen, om de verschillen in smaak te ervaren. Je zou de kerriebladboompjes dan ook met de hand kunnen bestuiven, om te kijken welke kruising een nieuwe kerriebladboom met en optimale smaak geeft.

Op dit moment zijn er geen verkopers van kerriebladbomen in Nederland of België bij ons bekend. Mocht je kerriebladbomen verkopen, dan kun je contact met ons opnemen om de mogelijkheden om op deze pagina te komen te bespreken. Mocht je benieuwd zijn naar de smaak van een kerrieblad voordat je de sprong waagt om zaadjes of plantjes te kopen, dan kun je voor gedroogde kerriebladeren terecht bij de Kruidenbaron of bij Old India.

De verzorging van een kerriebladboom

Kerriebladbomen hebben de botanische naam “Murraya koenigii”. De kerriebladboom behoort tot de wijnruitfamilie. Dit is dezelfde plantenfamilie waar citrusbomen toe behoren. In het Engels wordt de wijnruitfamilie ook wel eens de citrus family, ofwel citrus familie, genoemd. Hierdoor is de verzorging van een kerriebladboom vergelijkbaar met andere tropische citrussoorten, zoals de kaffir limoen.

Het juiste klimaat voor een kerriebladboom

Kerriebladbomen komen van oorsprong uit subtropische gebieden. Dit betekent dat ze van warmte en een hoge luchtvochtigheid houden. In de gebieden waar de kerriebladboom wordt gehouden voor de verkoop van kerriebladeren, kan de temperatuur in de zomer tot boven de 40 graden Celsius komen. Je hoeft dus niet bang te zijn dat de kerriebladboom het te heet heeft. In de winter is het ligt de temperatuur rond de 20 graden Celsius. Over het algemeen zijn kerriebladbomen niet bestand tegen vorst. Het is daarom aan te raden om de kerriebladboom binnen te zetten totdat de nachttemperaturen niet meer onder de 15 graden Celsius uit komen.

In de gebieden waar de kerriebladboom voor de verkoop van bladeren gekweekt is de daglengte altijd rond de 12 uur en is het zonnig. Gemiddeld ontvangt het gebied waar veel kerriebladbomen worden gehouden zo’n 5 KWh/m²/dag zonlicht, terwijl dit in Nederland gemiddeld onder de 3 Wh/m²/dag ligt. Aangezien de kerriebladboom in Nederland en België een groot deel van het jaar binnen moet worden gehouden, krijgt de plant als deze binnen staat te weinig licht. In onze huizen, die voor een groot deel uit muren en daken bestaan waar geen licht door kan, en ook nog eens uit glas dat een deel van het licht filtert, komt altijd te weinig licht binnen voor een plant die eigenlijk buiten wordt gehouden. De relatie tussen licht en plant is complex, helemaal omdat onze ogen licht op een andere manier verwerken dan de bladeren van planten. Om erachter te komen hoe je de hoeveelheid licht in huis kunt meten, kun je de pagina “Licht en planten: Bepalen of een plant voldoende licht krijgt met een lichtmeter“ lezen.

In de periode dat de kerriebladboom binnen wordt gehouden, moet deze dus eigenlijk onder een kweeklamp staan. De planten hebben een minimale daglicht integraal (DLI) van 12 mol/m²/dag nodig. Om de natuurlijke omstandigheden zo goed mogelijk na te bootsen, zet je een kweeklamp die minimaal 300 µmol/m²/s uitstraalt over de hele kroon 11 uur per dag aan. Kies je ervoor om een sterkere kweeklamp te nemen, dan zal de kerriebladboom meer energie kunnen produceren. Dit zorgt er voor dat de kerriebladboom sneller groeit en bladeren van een betere kwaliteit krijgt.

kerriebladboom, licht
Kerriebladbomen hebben veel licht nodig om goed te kunnen groeien.

De beste potgrond voor een kerriebladboom

Kerriebladbomen groeien over het algemeen het beste in een doorlatende, zwarte grond. Om er zeker van te zijn dat de grond van goede kwaliteit is, kun je deze beter zelf mengen. Hiervoor meng je één deel zand met één deel organische grond. Voor het deel organische grond kun je een mengsel maken door twee delen turf of kokosvezels te mengen met één deel wormenmest of GFT-compost te mengen. Wormenmest, ook wel vermicompost genoemd, heeft de voorkeur, want dit bevat vaak meerder micro-organisme die goed zijn voor de groei van planten. Er zijn verschillende aanbieders van wormenmest te vinden, zoals de wormenmest van Kwekerij Wasse, de Worm Delight van Atami, de Mega Worm van Plagron, de Worm Humus van Biobizz en de wormenmest van Biogroei. De uiteindelijke zuurtegraad van de grond moet neutraal tot licht basisch zijn, en dus een waarde rond de pH 7 tot 8 hebben.

Om het organisch gehalte van de grond op peil te houden, kan het helpen om de kerriebladboom één keer per jaar te mulchen met kokosvezels. Deze spreidt je in een dunne laag, van ongeveer 1 á 2 centimeter, rondom de stam van de plant. Zorg ervoor dat de mulch niet in contact komt met de stam van de kerriebladboom, want dit kan de groei van schimmels bevorderen.

Een plantenbak voor een kerriebladboom

Het wortelstelsel van een kerriebladboom heeft vaak een grotere doorsneden dan de kroon. Terwijl de kroon van een kerriebladboom vaak een maximale grootte heeft van 0,2 vierkante meter, groeit een kerriebladboom optimaal wanneer de wortels minimaal 0,5 vierkante meter tot hun beschikking hebben. Het is daarom aan te raden om een plantenbak te kiezen die groter is dan de kroon van de kerriebladboom.

Het is belangrijk dat de plantenbak waarin de kerriebladboom staat gaten in de bodem heeft waar overtollig water uit kan lopen. De wortels van een kerriebladboom kunnen beschadigen wanneer er te veel water in de plantenbak blijft staan. Ook kunnen vervelende ziekteverwekkers actief worden als de grond te nat is. Wij kweken onze kerriebladbomen in een grote AirPot, omdat het risico dat er te veel water in de bodem van de pot ophoopt klein is.

Om te voorkomen dat de wortels van de kerriebladboom beschadigen doordat de plantenbak te klein is, is het aan te raden om elke twee jaar de plant uit de plantenbak te halen en te controleren of de wortels onder in de pot in een cirkel zijn gaan groeien. Wanneer dit het geval is, ontwar je de wortels voorzichtig en plaats je de kerriebladboom in een grotere plantenbak. 

De juiste soort en de juiste hoeveelheid plantenvoeding voor een kerriebladboom

De samenstelling van de plantenvoeding en de hoeveelheid plantenvoeding die en plant krijgt, kan de groei van de plant beïnvloeden. Door het geven van plantenvoeding zorg je er niet alleen voor dat de kerriebladboom gezond blijft, maar kun je de kerriebladboom ook stimuleren om extra veel bladeren aan te maken. Het is bij plantenvoeding niet zo altijd dat meer beter is. In veel gevallen zorgt een teveel aan plantenvoeding ervoor dat de plant ziek wordt. Het is dus belangrijk dat de plantenvoeding afgemeten wordt, in plaats van de hoeveelheid te gokken.

Stikstof, fosfor en kalium voor kerriebladbomen

Kerriebladbomen hebben stikstof, fosfor en kalium nodig om optimaal te groeien. Een volwassen kerriebladboom, van minimaal 1 meter hoog, heeft 300 gram stikstof, 50 gram fosfor en 50 gram kalium per jaar nodig. Voor jonge kerriebladbomen kun je hiervan ⅓ of ½ nemen, afhankelijk hoe groot de kerriebladboom is.

Op de pagina over stikstof voor citrusbomen kun je lezen hoe je erachter komt hoeveel gram stikstof, fosfor en/of kalium er in een fles, pak of zak plantenvoeding zit. Op de verpakking van plantenvoeding staat namelijk alleen vermeld hoeveel procent er in zit, maar niet hoeveel gram per dosis. Zeker voor vloeibare plantenvoeding is het niet altijd zo dat een plantenvoeding met bijvoorbeeld 20% stikstof ook 20 gram stikstof per 100 gram vloeibare plantenvoeding bevat.

Panchgavya alternatieven voor kerriebladbomen

Om kerriebladbomen een boost te geven, naast de NPK-plantenvoeding, wordt in India panchgavya als bladvoeding gebruikt. Dit is een mengsel van koeienplas, koeienmelk, ghee en koeienmest dat gefermenteerd wordt. Aangezien de meeste van ons geen directe toegang hebben tot de pure uitwerpselen van de koe, is het beter om op zoek te gaan naar een alternatief. Zeker omdat de meeste kerriebladbomen hier binnen staan, en wij het vermoeden hebben dat de geur van de panchgavya niet bijdraagt aan een fijn huis.

Analyse van panchgavya laat zien dat het ongeveer één tot anderhalve procent stikstof en minder dan een halve procent fosfor en kalium bevat. Een bladvoeding die ongeveer 1 procent stikstof bevat, zou panchgavya daarom kunnen vervangen. Hiervoor zou je de BioQuant Bio Nitrogenium AFF kunnen gebruiken, mits je deze verdunt totdat het ongeveer 1% stikstof bevat. De bladvoeding geef je vier keer per jaar, bij voorkeur na de oogst.

Panchgavya bevat ook een groot aantal microben, waaronder stikstofbindende bacteriën. Deze dragen bij aan een beter bodem leven, net zoals probiotica het verteringsstelsel van mens en dier gezond houdt. Deze functie zou overgenomen kunnen worden met een mengsel mycorrhiza, ofwel goede bodem schimmels, en een mengsel met goede bodem bacteriën. Hiervoor kun je BioShark MicromixMicroferm,  Bio-Nova Microlife of BAC Schimmels gebruiken. De gezonde schimmels en bacteriën kun je bij het verplanten toevoegen. Om de populatie schimmels en bacteriën op peil te houden, kun je deze samen met de bladvoeding vier keer per jaar toedienen. 

Humuszuren voor kerriebladbomen

Kerriebladbomen groeien ook beter wanneer ze vier keer per jaar ingespoten worden met humuszuren. Humuszuren lijken de plant te helpen om andere plantenvoeding efficiënter te gebruiken en verbeteren de functie van de cellen. Hierdoor zijn planten die met humuszuren worden ingespoten vaak vitalere en leren ze een grotere oogst. Om de groei van de kerriebladboom te stimuleren kun je de plant daarom vier keer per jaar, na de oogst inspuit met een mengsel met 0,2% humuszuren. Hiervoor zou je BAC Biotabletten, General Organics Bio Root Plus of BioQuant Bio Humine kunnen gebruiken.

Irrigatie van een kerriebladboom

De waterbehoefte van een kerriebladboom hangt van veel factoren af, zoals de temperatuur, de luchtvochtigheid, de samenstelling van de grond en de afmeting van de plant. Om ervoor te zorgen dat de grond niet te droog, maar ook niet te nat, wordt, kun je het beste een tensiometer gebruiken. Een tensiometer is een simpel meetapparaat dat aangeeft hoeveel water er in de grond zit. Om te voorkomen dat de kerriebladboom stress ervaart door een tekort aan water, geef je de kerriebladboom water zodra de tensiometer 50 hPa of 50 kPa negatiever is dan de veldcapaciteit. Stop met water geven zodra de veldcapaciteit is bereikt.

Kerriebladbomen houden van een hoge luchtvochtigheid. Om de luchtvochtigheid rondom de kerriebladboom te verhogen kun je de bladeren van de plant elke dag inspuiten met water of een luchtbevochtiger in de buurt van de kerriebladboom zetten. 

Het snoeien en oogsten van een kerriebladboom

Wanneer een kerriebladboom geoogst wordt, wordt de boom eigenlijk ook meteen gesnoeid. Bij het oogsten worden de takken, met elk zo’n tien tot twintig kerriebladeren eraan, van de plant af geknipt. De bladeren van de kerriebladboom zijn niet alleen waardevol in de keuken, maar zijn ook belangrijk voor de groei van de kerriebladboom. Elk blaadje is een kleine fabriek waarin water en koolstofdioxide, met behulp van zonlicht, wordt omgezet in glucose. De glucose wordt door de kerriebladboom gebruikt om de cellen waaruit de kerriebladboom gemaakt is van energie te voorzien. Wanneer er te veel bladeren van de kerriebladboom worden geoogst, dan kan de plant onvoldoende energie aan maken om te overleven.

Om te voorkomen dat de kerriebladboom beschadigd door het oogsten, is het belangrijk dat de kerriebladboom bij de eerste oogst beurt een hoogte van minimaal 80 centimeter heeft. Voor deze tijd zou je af en toe een enkel blad kunnen oogsten, maar geen hele takken. Wanneer de kerriebladboom te klein en te jong is bij de eerste volledige oogst, dan ontwikkeld de kerriebladboom zich vaak langzamer en is de volwassen plant vaak zwakker. Op de lange termijn kan je dan minder kerriebladeren oogsten, en is de plant vatbaarder voor plagen en ziektes.

Wanneer de kerriebladboom hoger dan 80 centimeter is gegroeid, dan kun je vaker en grotere hoeveelheden kerriebladeren oogsten. Kies je ervoor om in één keer een grote hoeveelheid kerriebladeren te oogsten, dan is het aan te raden dit maximaal vier keer per jaar te doen. Dit houdt in dat je na een oogstbeurt minimaal drie maanden wacht voordat je opnieuw oogst. Wanneer je af en toe enkele bladeren oogst, dan is het belangrijk om het totaal aantal bladeren aan de plant in het oog te houden.

In gebieden waarin kerriebladbomen buiten worden gehouden, worden de planten op een hoogte van ongeveer 30 centimeter afgeknipt. Hierdoor ontstaat een struikachtige kerriebladboom. Er wordt dan zo’n 400 tot 500 gram van een enkele kerriebladboom geoogst, inclusief het gewicht de tak waaraan de kerriebladeren hangen. Wanneer je ervoor kiest om enkele keren per jaar een grote hoeveelheid kerriebladeren te oogsten, dan zou je dezelfde techniek kunnen toepassen. Zorg ervoor dat er minimaal 30 centimeter van de kerriebladboom over blijft.

Wanneer je af en toe enkele bladeren oogst, dan is het belangrijk om de oudste takken en bladeren te laten hangen. De jonge bladeren bevatten meer etherische oliën dan oudere balderen, hierdoor ze smaakvoller zijn. Wanneer je de tak gaat kiezen om van te oogsten, dan kun je het beste kiezen voor de takken die hoger groeien en takken die uit een andere tak vertakt zijn. De takken die binnen 30 centimeter van de grond hangen, en dan vooral de takken die direct uit de stam komen kun je het beste laten hangen. De bladeren die aan het uiteinde van een tak groeien zijn meestal het jongst. Heb je niet genoeg aan de bladeren van een halve tak, dan is het beter om de bladeren van een andere tak te oogsten dan om een hele tak weg te halen. Op die manier blijven de oudere bladeren, die de meeste energie produceren, aan de kerriebladboom hangen.

Problemen met kerriebladbomen

Kerriebladbomen zijn zeldzaam in Europa. Het is daarom niet duidelijke welke van de ziektes die voorkomen bij kerriebladbomen hier wel en niet zijn gesignaleerd. Kerriebladbomen zijn net als citrusbomen gevoelig voor schildluizen. Deze zijn vaak te vinden op de takken van de kerriebladboom. Wanneer er een plakkerige substantie op de bladeren en rondom de plantenbak zit, dan is de kans groot dat de kerriebladboom last heeft van een schuldluizen plaag. Aangezien kerriebladbomen nauw verwant zijn aan citrusbomen, is de kans groot dat ze last hebben van dezelfde ziektes als citrusbomen. Kijk op pagina over problemen bij citrusbomen een overzicht van oplossingen, als je kerriebladboom problemen vertoont.

Advies nodig?

In vergelijking met veel andere planten, is er nog weinig bekend over de problemen die bij kerriebladbomen voorkomen. Wanneer jouw kerriebladboom problemen vertoont, en je zelf niet weet hoe je de problemen kunt oplossen, dan kun je ons om advies vragen. Op de contact pagina staat welke informatie we nodig hebben om je goed te kunnen helpen.

Bronnen en verder lezen