Kerst: Kerstbomen Met En Zonder Kluit Verzorgen

Kerst: Kerstbomen Met En Zonder Kluit Verzorgen

Kerstbomen zorgen vaak voor veel vreugde: Eerst met het hele gezin de perfecte kerstboom uitzoeken en daarna gezellig met zijn alle de kerstboom versieren. Toch zorgt een kerstboom soms ook voor wat ergernis, want de vallende naalden zorgen er vaak voor dat er extra gestofzuigd moet worden. Daarnaast wordt de kerstboom steeds meer een door, of in dit geval naald, in het oog van iedereen die milieubewust leeft. In dit artikel bespreken we welke soorten kerstbomen er zijn, en welke kerstboom je het beste kunt kiezen afhankelijk van je wensen. Ook bespreken we hoe je gekapte kerstbomen zonder kluit en kerstbomen met kluit in een kweekbak het beste kunt verzorgen, zodat de kerstboom zo lang mogelijk mooi blijft en de naalden zo lang mogelijk blijven zitten.

Een kunstkerstboom, gekapte KERSTBOOM of KERSTBOOM met kluit

Wanneer het bijna kerst is doemt de grote vraag weer op: wat doen we met de kerstboom. De eerste keuze is meestal of het een echte of een neppe kerstboom wordt. Een echte kerstboom heeft iets traditioneels en natuurlijks, maar een goede kunstkerstboom kan ook erg mooi zijn en geeft minder troep. Het hangt er wat dat betreft dus maar net vanaf waar je van houdt.

De kerstboom wordt steeds meer een doorn, of in dit geval een dennennaald, in het oog van de milieubewuste mens. Op het eerste gevoel lijkt een echte kerstboom waarschijnlijk het meest natuurlijk, en daardoor het beste voor het milieu. Toch hoeft dit niet altijd het geval te zijn. Volgens berekeningen zou een kunstboom die twintig keer gebruikt wordt minder vervuilend zijn dan twintig jaar lang elk jaar een echte kerstboom te kopen. Wanneer je het budget hebt om een hele mooie neppe kerstboom te kopen, is dit dus het overwegen waard.

kunstkerstboom, milieuvriendelijk
Een kunstkerstboom moet twintig jaar hergebruikt worden voordat hij milieuvriendelijker is dan elk jaar een echte kerstboom te kopen.

Tenzij je het budget hebt om een super deluxe kunstboom te kopen die twintig kerstmissen mee kan gaan, is een echte kerstboom de milieuvriendelijkste optie. Een gekapte boom, zonder kluit, is de categorie echte kerstbomen de minst milieuvriendelijke optie. Het produceren en transporteren is vervelend voor het milieu, maar de verwachting is dat het aanbod biologische kerstbomen in de komende jaren zal stijgen. Het echte probleem met gekapte kerstbomen ontstaat na de kerst. Als de kerstboom bij het gewone afval terecht komt, dan komt er veel koolstofdioxide vrij uit de kerstboom. Zorg er daarom voor dat je zo veel mogelijk van de kerstboom hergebruikt en dat de rest van de kerstboom in de compostbak eindigt en niet bij het gewone vuil.

Kerstbomen met kluit zijn een milieuvriendelijke optie mits ze na de kerst als tuinplant gebruikt worden. Geplant in een plantenbak kan de kerstboom elk jaar opnieuw gebruikt worden als kerstboom, terwijl van een kerstboom in de volle grond takken gehaald kunnen worden die als kerstdecoratie gebruikt kunnen worden. Om een kerstboom buiten te kunnen houden na de kerst mag de kerstboom niet langer dan 10 tot 14 dagen binnen staan. Wil je graag langer binnen van de kerstboom genieten, dan is het zonde van het geld om een kerstboom met kluit te kopen. Een kunstkerstboom of een gekapte kerstboom zijn dan een betere keuze.

Soorten kerstbomen

Het plezier dat we van een kerstboom, met of zonder kluit, wordt meestal door vijf eigenschappen bepaald: De kleur, de vorm, hoe makkelijk de boom te decoreren is, de geur, en hoe veel naalden de kerstboom verliest. Wanneer je de kerstboom in de winkel gaat halen, dan kun je meestal wel zien, ruiken en voelen hoe een kerstboom op deze punten scoort. Inmiddels worden er ook meer kerstbomen online gekocht, waarbij dit een stukje moeilijker is. Hieronder hebben we de eigenschappen van verschillende soorten kerstbomen op een rijtje gezet. Wanneer je een kerstboom online koopt, dan kan het ook informatief zijn om op de sociale media kanalen van de verkoper te kijken naar foto’s van het huidige assortiment of om een foto te vragen van de kerstbomen die op dit moment op voorraad zijn. Op die manier heb je een beter idee van de kwaliteit van de kerstbomen.

kerstboom
Een ideale kerstboom heeft een kegelvorm, een mooie kleur en ruikt lekker.

Zilversparren (Abies spp.) zijn waarschijnlijk op dit moment de beste kerstbomen. Dit komt, omdat ze een mooie kleur en vorm hebben, fijne geur verspreiden, en weinig naalden verliezen. Bij ons, in Nederland en België, is de Abies Nordmanniana, beter bekend als de nordmann spar, de bekendste zilverspar die als kerstboom wordt verkocht. Andere zilversparren die het goed doen als kerstboom zijn de fraserspar (Abies fraseri), de reuzen zilverspar (Abies grandis), de gewone zilverspar (Abies alba), en de colorado zilverspar (Abies concolor).

Een den (Pinus spp.) is een budgetvriendelijk alternatief voor een zilverspar. Doordat dennen veel sneller groeien dan zilversparren, zijn ze vaak een stukje goedkoper. De takken van dennen zijn meestal moeilijker om te decoreren dan zilversparren, waardoor dennen wellicht iets minder geschikt zijn om samen met jonge kinderen te decoreren. Van de verschillende dennen soorten die er zijn, is de grove den (Pinus sylvestris) waarschijnlijk de beste keuze. De geur van de grove den is goed en deze kerstboom verliest weinig naalden. Wel kan de vorm en kleur van de grove den erg per boom verschillen, waardoor het even zoeken kan zijn voordat de perfecte kerstboom gevonden is. Naast de grove den, zouden ook de zwarte den (Pinus nigra), Weymouth Den (Pinus strobus) of de Monterey Den (Pinus radiata) gebruikt kunnen worden als kerstboom.

Vroeger werden vooral sparren (Picea spp.) gebruikt als kerstboom, maar tegenwoordig zijn sparren niet meer zo populair. Sparren verliezen namelijk snel hun naalden wanneer ze binnen staan, waardoor zilversparren of dennen vaak een betere keuze zijn. Tegenwoordig wordt de kamerden (Araucaria Heterophylla) wel steeds populairder als kerstboom. Dit is namelijk een coniferen soort die geschikt is om binnen te houden. Hierdoor kan deze boom na de kerst gewoon binnen gehouden worden, als kamerplant. Ook worden er wel eens jeneverbessen (Juniperus spp.) of cipressen (Cupressus spp.) gebruikt als kerstboom, maar deze hebben vaak niet echt het uiterlijk van een “echte” kerstboom.

kerstboom, conifeer, kamerplant
De kamerden wordt steeds populairder als kerstboom, omdat dit de enige kerstboom is die geschikt is om een langere tijd binnen te houden.

Hieronder hebben we een tabel gemaakt met de belangrijkste eigenschappen en verkooppunten van verschillende bomen die gebruikt worden als kerstboom. Mocht er een mooie kerstbomen soort ontbreken, laat het dan onderaan dit artikel, in de Disqus, weten.

SOORT KERSTBOOM ⬍ OFFICIËLE NAAM ⬍ KLEUR ⬍ GEUR ⬍ NAALDVAL ⬍ VERKOOPPUNTEN KERSTBOMEN MET KLUIT
Blauwspar Picea pungens blauw goed zeer weinig Picea pungens Hoopsii (plant)
Picea pungens Super Blue (plant)
Picea pungens glauca (plant)
Picea pungens hoopsii (plant)
Picea pungens Fat Albert (plant)
Picea pungens Glauca Globosum (plant)
Picea pungens Super Blue (plant)
Picea pungens Erich Frahm (plant)
Picea pungens Hoto (plant)
Picea pungens Oldenburg (plant)
Picea pungens Blue Diamond (plant)
Picea pungens Blue mountain (plant)
Picea pungens Glauca pendula (plant)
Picea pungens Koster (plant)
Coloradozilverspar Abies concolor grijs-groen goed weinig Abies concolor Compacta (plant)
Douglasspar Pseudotsuga menziesii groen zeer goed zeer weinig Pseudotsuga menziesii (plant)
Fraserspar Abies fraseri donker groen goed weinig Abies fraseri (plant)
Abies fraseri (plant)
Reuzenzilverspar Abies grandis groen goed weinig Abies grandis (plant)
Edelspar Abies procera blauw-groen matig weinig Abies procera Glauca (plant)
Nordmannspar Abies nordmanniana donker groen weinig weinig Abies nordmanniana (plant)
Abies nordmanniana (plant)
Abies nordmanniana (plant)
Grove den Pinus sylvestris blauw-groen goed weinig Pinus sylvestris Watereri
Pinus Sylvestris (plant)
Weymouthden Pinus strobus blauw-groen weinig weinig Pinus strobus Radiata (plant)
Pinus strobus Secrest (plant)
Pinus strobus Radiata (plant)
Pinus strobus (plant)
Pinus strobus Fastigiata (plant)
Zwarte den Pinus nigra donker groen onbekend onbekend Pinus nigra (plant)
Pinus nigra (plant)
Pinus nigra Pyramidalis (plant)
Pinus nigra Fastigiata (plant)
Fijnspar Picea abies donker groen goed veel Picea abies Will's Zwerg (plant)
Picea abies Ohlendorffi (plant)
Picea abies (plant)
Picea abies Will's Zwerg (plant)
Picea abies Wills Zwerg (plant)
Witte spar Picea glauca blauw-groen slecht veel Picea glauca Conica (plant)
Picea glauca Daisy's White (plant)
Picea glauca Sander's Blue (plant)
Picea glauca Conica (plant)
Picea glauca Super Green (plant)
Zwarte spar Picea omorika blauw-groen onbekend veel Picea omorika Nana (plant)
Picea omorika (plant)
Picea Omorika (plant)
Picea omorika (plant)
Picea omorika (plant)
Picea omorika (plant)
Koreaanse zilverspar Abies koreana grijs-groen goed zeer weinig Abies koreana Silberlocke (plant)
Abies koreana Silver Show (plant)
Abies koreana (plant)
Abies koreana Silberlocke (plant)
Abies Koreana (plant)
Kaukische spar Picea orientalis donker groen goed onbekend Picea orientalis Aureospicata (plant)
Picea orientalis Aureospicata
Gewone zilverspar Abies alba donker groen goed weinig Abies alba (plant)
Montereyden Pinus radiata donker groen goed onbekend --
Kamerden Araucaria Heterophylla groen weinig weinig Araucaria heterophylla (plant)
Araucaria heterophylla (plant)

Een gekapte kerstboom zonder kluit verzorgen

Het grootste probleem bij gekapte kerstbomen zonder kluit, is dat de naalden soms snel uitvallen. De naalden van een kerstboom vallen uit, omdat de kerstboom te veel water verliest. Door de kerstboom regelmatig water te geven en extra trucjes toe te passen om het verdampen van water uit de naalden te voorkomen, blijft de kerstboom langer mooi.

Om ervoor te zorgen dat kerstbomen voldoende water kunnen opnemen met hun stam, is het aan te raden om een plak van twee centimeter dik van de onderkant van de stam te zagen. Daarna kan de kerstboom in een standaard geplaatst worden met een waterreservoir. Kerstbomen zuigen elke dag een grote hoeveelheid water op, soms wel 3 tot 4 liter per dag. Zorg er daarom voor dat het water elke dag bijgevuld wordt met kraanwater. Extra toevoegingen, zoals frisdrank, zorgen er niet voor dat kerstbomen langer mooi blijven. Sterker nog, vrijwel alle toevoegingen zorgen ervoor dat kerstbomen er sneller slecht uit gaan zien.

Om te voorkomen dat de kerstboom te veel water verliest, en daardoor veel naalden laat vallen, kun je de kerstboom voor het decoreren inspuiten met haarlak. Het inspuiten met haarlak is een van de weinige trucjes waarin aangetoond is dat het kerstbomen langer mooi houdt. Haarlak sluit de bladmondjes in de naalden af waardoor water normaal gesproken verloren gaat. Hou er wel rekening mee dat de kerstboom door het gebruik van haarspray brandbaarder wordt. Hou de kerstboom dus ver weg van kaarsen, haarden en andere hitte bronnen.

Een kerstboom met kluit binnen zetten en verzorgen

Wanneer het buiten erg koud is, dan is de overgang van buiten naar binnen te groot voor een kerstboom met kluit. Ook is het binnen veel donkerder dan buiten. Om de kerstboom zo min mogelijk naalden te laten verliezen is het daarom aan te raden om de kerstboom eerst twee weken in de schaduw buiten te zetten. Zet de kerstboom voordat hij echt naar binnen gaat een paar dagen in een schuur of andere plek waar het iets warmer is dan buiten, maar nog niet zo warm als binnen, voordat de kerstboom binnen wordt gezet. Ondanks dat het laten wennen van de kerstboom iets meer tijd kost, zorgt het er wel voor dat de kerstboom minder naalden verliest.

Binnen kun je de kerstboom met kluit het beste op de koelste plek van het huis zetten. Zet de boom in ieder geval niet bij een verwarming of haard die aan staat. Hoe warmer de kerstboom wordt, hoe meer de kerstboom “wakker” wordt en gaat groeien. De kerstboom zal dan meer zonlicht nodig hebben dan er het huis binnen komt. Ook neemt de winterhardheid snel af naarmate de kerstboom langer binnen staat. Hoe korter de kerstboom binnen staat, hoe groter de kans dat de kerstboom buiten goed zal aanslaan. Wil je de kerstboom langer dan twee tot drie weken binnen houden, dan kun je beter een gekapte kerstboom of een kunstboom nemen. De kans dat een kerstboom met kluit buiten aanslaat wordt met elke dag dat de kerstboom binnen staat namelijk kleiner.

In de kweekpot waarin de wortels staan zitten meestal gaten in de bodem. Om te voorkomen dat het huis een troep wordt en dat de wortels te nat worden, is het aan te raden om de kweekpot in een sierpot zonder drainage gaten te zetten. Op de bodem van de sierpot leg je eerst een vijf centimeter dik laagje kiezels of hydrokorrels. Daarop zet je de kweekpot, waar de kerstboom in geplant is door de kweker. Door het laagje kiezels of hydrokorrels komt de onderkant van de kweekpot niet in aanraking met overtollig water dat uit de kweekpot is gestroomd. Hierdoor is de kans dat de kerstboom ziek wordt door ziekmakende schimmels die in de grond leven een stuk kleiner.

Een kerstboom met kluit in een warme woonkamer neemt elke dag behoorlijk wat water op. Het is daarom aan te raden om regelmatig te kijken of de grond van de kerstboom niet te droog is. Zodra de grond er droog uit ziet, dan kun je wat water geven. Op die manier blijft de kerstboom gehydrateerd, waardoor de kerstboom minder naalden laat vallen.

Kerstbomen na de kerst

Wat er met een kerstboom na de kerst gebeurt kan een groot verschil maken voor het milieu. Van oudsher worden kerstbomen na de kerst verbrand, maar ondanks dat het verbranden van kerstbomen leuk en gezellig is, is het vaak erg slecht voor het milieu. Gelukkig zijn er andere manieren om ook na de kerst plezier te hebben van je kerstboom.

Kerstbomen zonder kluit na de kerst

Na de kerst kan een gekapte kerstbomen, zonder kluit, helaas niet gebruikt worden als tuinplant of kamerplant. Gelukkig zijn er andere manieren om toch nog wat langer plezier te hebben van een kerstboom zonder kluit. Het is bijvoorbeeld een idee is om iets creatiefs te doen met de stam van de kerstboom. Wanneer je de takken van de stam van de kerstboom af zaagt, kun je de stam daarna in horizontale of verticale plakken van ongeveer 2 centimeter dik zagen. Deze plakken kun je schuren en impregneren, waarna ze als serveerplank of als onderzetter gebruikt kunnen worden. Op die manier heb je nog iets meer waar voor het geld dat je voor de kerstboom betaald hebt.

Voor de delen van de kerstboom zonder kluit die je niet hergebruikt zijn er een aantal opties. Allereerst kun je de kerstboom door een (geleende) versnipperaar doen. De snippers kunnen dan als mulch gebruikt worden om de groei van onkruid te verminderen. Het nadeel is dat veel kerstbomen behandeld zijn met pesticiden en soms ook met brandvertragers, waardoor de kans bestaat dat deze stoffen in de bodem terecht komen. Vooral wanneer je graag op een biologische manier kweekt, is dit dus niet zo’n goed idee.

Een andere optie is om de kerstboom in zijn geheel of in grove stukken in een rustige hoek van de tuin te leggen. Hier kunnen goede insecten, zoals lieveheersbeestjes, in de dode takken van de kerstboom schuilen. In het voorjaar kunnen de goede insecten die in de kerstboom zitten helpen om vervelende insecten, zoals bladluizen, op te eten.

Een laatste optie is om de kerstboom naar een plek te brengen waar kerstbomen gecomposteerd worden. De meeste gemeenten zullen kerstbomen composteren. Wanneer je begaan bent met het milieu is het aan te raden om bij de gemeente te vragen wat er met kerstbomen gedaan wordt, om er zeker van te zijn dat de kerstbomen niet verbrand worden. Het verbranden van kerstbomen, ofwel door afvalverwerkende of zelf in de vuurkorf, is namelijk erg vervuilend.

Kerstbomen met kluit na de kerst als tuinplant

Wanneer je een kerstboom met kluit hebt gekocht, kun je deze na de kerst buiten in de volle grond of in een plantenbak zetten. Dit is helaas niet zo makkelijk als het lijkt, omdat het voor een kerstboom stressvol is om van de warme huiskamer naar buiten te verhuizen. Ook stellen kerstbomen nogal wat eisen aan de grond en de plek waar ze uitgeplant worden. Om de kans groter te maken dat een kerstboom met kluit het na de kerst buiten naar zijn zin heeft, kun je het artikel “Kerst: Kerstbomen met kluit na de kerst planten en verzorgen” lezen.

Kerstbommen na de kerst als kamerplant

De meeste kerstbomen zijn ongeschikt om binnen, als kamerplant te houden. Dit komt, omdat het te warm en te donker is binnen in huis. Een uitzondering hierop is de kamerden (Araucaria Heterophylla). Deze kleine boom, die in Brazilië vaak als kerstboom gebruikt wordt, kan als kerstboom gebruikt worden. De takken van de kamerden zijn wel vrij zwak, waardoor er helaas alleen lichte, kleine ornamenten aan gehangen kunnen worden.

Na de kerst is het aan te raden om de kamerden in een plantenbak te verpotten die niet veel groter is dan de kweekpot waar de plant in geleverd is. De kamerden heeft namelijk weinig wortelruimte nodig, en hoeft daarom maar eens per vier jaar verpot te worden. Uiteraard is het wel belangrijk dat de plantenbak waar de kamerden in staat voldoende drainage gaten heeft, zodat de wortels na het water geven niet te lang nat blijven. Eventueel kun je de kamerden in een binnenpot, zoals een AirPot zetten, en deze pot op een laagje hydrokorrels in een sierpot zetten.

Voor een kamerden is luchtvochtigheid belangrijk. Gebruik daarom minstens eens per week een waterspuit om de takken van de kamerden nat te spuiten. De grond waarin de kamerden geplant is moet vochtig, maar niet nat, zijn. Afhankelijk van de temperatuur zou de plant dus één tot twee keer per week water nodig hebben. In de lente en zomer heeft een kamerden wat plantenvoeding nodig om goed te groeien. Het beste is om eens per maand wat vloeibare kamerplantenvoeding door het water te mengen dat je aan de kamerden geeft. Lees voor gebruik van de kamerplantenvoeding goed de gebruiksaanwijzing door, om er zeker van te zijn dat je de juiste verhouding water en plantenvoeding gebruikt.

Advies nodig?

Één van de dingen die deze website zo leuk maakt, is het beantwoorden van vragen van lezers. Doordat het bezoekersaantal in de afgelopen jaren erg is gestegen, is het aantal vragen over planten dat binnenkomt ook erg gestegen. Aangezien we vaak dezelfde vragen krijgen, hebben we besloten om alleen nog maar vragen via de Disqus te beantwoorden. Helemaal onderaan de pagina, onder de lijst met bronnen en de advertenties, vindt je een Disqus formulier waarin je een vraag kunt stellen. We zullen je vraag dan zo snel mogelijk beantwoorden.

Bronnen en verder lezen