Kerst: Kerstbomen Met Kluit Na De Kerst Planten En Verzorgen

Kerst: Kerstbomen Met Kluit Na De Kerst Planten En Verzorgen

De belangrijkste reden om een kerstboom met kluit te kopen is om deze daarna als plant te houden. Helaas is het vaak moeilijk om een kerstboom met kluit een langere tijd mooi en gezond te houden in de tuin of op het balkon. Door de kerstboom langzaam aan de buitenlucht te laten wennen en op de juiste manier in de volle grond of in een plantenbak te planten is de kans groter dat de kerstboom aan slaat. In dit artikel vertellen we alles over het uit planten van kerstbomen met kluit en het verzorgen van kerstbomen die buiten staan.

Voor tips om kerstbomen met en zonder kluit tijdens de kerstdagen mooi te houden, kun je het artikel “Kerst: Kerstbomen met en zonder kluit verzorgen” lezen. Hoe fitter de kerstboom immers de kerstperiode door komt, hoe groter de kans dat hij succesvol buiten verder zal groeien!

De kerstboom aan de buitentemperatuur laten wennen

Één van de redenen waarom kerstbomen met kluit vaak snel dood worden wanneer ze buiten gezet worden, is omdat er een groot verschil is tussen de temperatuur binnen en buiten. Wanneer een kerstboom in eens van de warme huiskamer naar de koude tuin of het koude balkon wordt verplaatst, dan schrikt de kerstboom. Door de shock produceert de kerstboom allerlei plantenhormonen waardoor de naalden van de kerstboom af vallen. Als dit gebeurt, dan heeft de kerstboom een optimale verzorging en veel geluk nodig om te kunnen overleven.

Om stress te voorkomen, is het belangrijk de kerstboom langzaam aan de buitentemperatuur te laten wennen. Dit doe je door de kerstboom niet meteen buiten te zetten wanneer het tijd is om de kerstspullen op te ruimen, maar door de kerstboom elke dag wat langer buiten te zetten. Op de eerste dag zet je de kerstboom overdag ongeveer zes uur buiten in de schaduw. Hierna zet je de kerstboom elke dag twee uur langer buiten, tot de kerstboom van 's ochtends vroeg tot 's avonds laag buiten staat. Om het verhuizen van binnen naar buiten en buiten naar binnen makkelijker te maken, kun je de kerstboom op een transportwagentje zetten. Als het moment is aangebroken dat de kerstboom van 's ochtends vroeg tot 's avonds laat buiten staat, dan kun je de kerstboom dag en nacht buiten laten staan. Probeer de kerstboom vanaf dit moment zo snel mogelijk te verplanten in de volle grond of een grotere plantenbak. De kweekpot waar kerstbomen met kluit in gekocht worden is namelijk erg klein en niet geschikt om de kerstboom lang in te laten staan.

Een goede plek voor de kerstboom vinden en voorbereiden

Wanneer de kerstboom aan de buitenlucht gewend is, is het tijd om de kerstboom uit te planten. Kerstbomen kunnen zowel in de volle grond als in een plantenbak gekweekt worden. In de volle grond zal een kerstboom meestal iets sneller groeien en heeft de kerstboom zeer weinig verzorging nodig. Het nadeel is wel dat een kerstboom in de volle grond niet opnieuw als kerstboom gebruikt kan worden. Wel kunnen er takken van de kerstboom in de volle grond gebruikt worden om bijvoorbeeld kerststukjes van te maken. In een plantenbak groeit een kerstboom langzamer en kan de kerstboom elk jaar opnieuw als kerstboom gebruikt worden. De kerstboom is wel gevoeliger voor droogte en heeft vaker plantenvoeding nodig. Kortom, wat je in de toekomst met die kerstboom wilt doen, bepaald of je de kerstboom het beste in de volle grond of in een plantenbak kunt zetten na de kerst.

kerstboom, volle grond, kersttakken
De takken van een kerstboom die in de volle grond wordt gezet kun je gebruiken om kerststukjes en kerst kransen van te maken.

Kerstbomen in de volle grond planten

Kerstbomen zijn erg kieskeurig als het om de grond en plek gaat waarin ze groeien. Wanneer een kerstboom slecht groeit of er zelfs slecht uit begint te zien, dan komt dit meestal omdat de eigenschappen van de grond niet aansluiten bij de eisen van de kerstboom. Als je een kerstboom gaat uitplanten, is het daarom aan te raden om even de tijd te nemen om een goede plek te kiezen en om de grond voor te bereiden.

Kerstbomen kunnen slecht tegen een natte bodem. Wanneer de grond rondom de wortels regelmatig te nat is, dan kunnen de wortels gaan rotten. Het is daarom belangrijk dat overtollig water makkelijk kan wegstromen. Voor het uitplanten van de kerstboom, is het daarom belangrijk om te controleren of de drainage van de bodem verbeterd moet worden. Als er vaak plassen staan of het vaak modderig is op de plek waar je de kerstboom zou willen planten, dan is de plek eigenlijk niet geschikt om voor een kerstboom. Het is in dat geval aan te raden om de kerstboom op die plek in een verhoogde kweekbak van minimaal 50 centimeter hoog met open bodem te planten. Een andere optie is om de kerstboom in een plantenbak in plaats van in de volle grond te planten.

Als de grond goed draineert, dan is de kans een stuk groter dat de kerstboom goed zal groeien op de plek waar je hem wilt planten. Om de kerstboom nog beter te laten groeien, zou de kerstboom het beste op een plek in de volle zon en uit de wind geplant worden. Kerstbomen die in de schaduw of op tochtige hoekjes staan zien er vaak een stuk minder mooi uit dan kerstbomen die in de volle zon en uit de wind staan. Ook is de kans groter dat kerstbomen last krijgen van insecten of schimmels wanneer ze op een tochtige plek staan.

Wanneer de perfecte plek voor de kerstboom eenmaal gevonden is, dan is het verstandig om eerst nog de pH waarde van de grond te testen. Dit kun je bijvoorbeeld doen met de Garland soil pH test kit of de EcoStyle pH-bodemtest. Kerstbomen groeien het beste in een bodem met een pH waarde tussen de 5.1 en 6.2 pH. Als de bodem te zuur is, ofwel de pH waarde is te laag, dan kun je kalk gebruiken om de pH waarde te verhogen. Als het tegenovergestelde het geval is, namelijk dat de pH waarde te hoog is en de grond dus te basisch is, dan kun je zwavel en turf gebruiken om de grond te verzuren. Probeer als het even kan de pH waarde van de grond waarin de kerstboom komt te staan ruim voor de kerst te bepalen, zodat de kalk of zwavel die wellicht gebruikt moet worden om de pH waarde te corrigeren tijd heeft om zijn werk te doen.

Wanneer de kerstboom aan de buitentemperatuur gewend is, de juiste plek voor de kerstboom gekozen is, en de pH waarde gecontroleerd is, is het eindelijk tijd om de kerstboom te gaan planten. De eerste stap om de kerstboom te planten is om een gat te graven. Het is aan te raden om het plantgat groter te maken dan nodig, het liefst 60 centimeter diep en 60 centimeter breed. Dit is, omdat de grond rondom de wortels dan goed los komt. In een losse grond hoeven de wortels minder moeite te doen om te groeien, waardoor het wortelsysteem zich sneller kan ontwikkelen. Als het gat eenmaal gereed is, kan de kerstboom geplant worden. Verderop vertellen we hoe je dit het beste kunt doen.

Plantenbakken voor kerstbomen

Een kerstboom met kluit wordt meestal in een te kleine kweekpot geleverd. Hoe kleiner de kweekpot is, hoe meer kerstbomen de kweker namelijk in één keer op de vrachtwagen kan laden. De grootte van de kweekpot wordt dus niet bepaald op basis van wat goed is voor de kerstboom, maar op basis van hoe de meeste winst gemaakt kan worden. Na de kerst is het daarom aan te raden om de kerstboom zo snel mogelijk, zodra hij aan de buitenlucht gewend is, te verpotten in een grotere plantenbak.

Een goede plantenbak voor een kerstboom moet aan een aantal eisen voldoen. Ten eerste heeft een goede plantenbak de juiste afmeting. Probeer een plantenbak uit te kiezen die minimaal 50 centimeter hoog is. De wortels van een kerstboom groeien het liefst de diepte in, dus hoe hoger de plantenbak hoe beter. Qua breedte zou een bak die een doorsneden van 50 centimeter ideaal zijn, maar in een kleinere plantenbak groeit een kerstboom meestal ook prima.

De wortels van een kerstboom groeien onder natuurlijke omstandigheden, in de volle grond, meters diep de grond in. In een plantenbak is dit natuurlijk niet mogelijk. Toch zullen de wortels proberen de diepte in te groeien. In een gewone plantenbak zorgt dit er voor dat de wortels op de bodem in de rondte gaan cirkelen. Helaas is dit niet zo goed voor de kerstboom. Om het in de rondte groeien van de wortels te voorkomen, kun je de kerstboom in een kweekpot zetten die zo gemaakt is dat de wortels in aanraking komen met lucht zodra ze de bodem of rand van de plantenbak hebben bereikt. Lucht zorgt er namelijk voor dat de wortels niet meer in de lengte groeien, maar gaan vertakken. In een luchtdoorlatende plantenbak krijgt de kerstboom dus meer wortels per kubieke meter potgrond dan een kerstboom die in een “gewone” plantenbak staat.

Een ander punt om rekening mee te houden is de drainage van de plantenbak waar de kerstboom in geplant wordt. Kerstbomen zijn namelijk ontzettend gevoelig voor een natte bodem. Als de grond waarin een kerstboom regelmatig erg nat is, dan gaan de wortels rotten. Wanneer dit gebeurt, dan overlijdt de kerstboom in de meeste gevallen. Om te voorkomen dat de wortels van de kerstboom na een hevige regenbui of een te lange sproeibeurt te nat blijven, is het belangrijk dat er veel drainage gaten in de bodem van de plantenbak zitten. Bij een plantenbak met overal luchtdoorlatende gaatjes kan overtollig water makkelijk weg stromen, waardoor zo’n plantenbak ook op dit punt een goede keuze is. Een ander belangrijk punt om te voorkomen dat overtallig water goed kan weg stromen, is dat de drainage gaten niet in contact komen met de grond. Plaats de plantenbak daarom op plantenbakvoetjes of op een plantenroller gemaakt van gaas.

Een aantal plantenbakken die ideaal zijn voor kerstbomen zijn plantenzakken van het merk Smart Pot of van het merk Gronest, of kweekbakken van het merk Air-Pot. Helaas zijn deze plantenbakken wel wat minder fraai, maar dit kun je oplossen door ze in een decoratieve plantenbak te plaatsen. Uiteraard is het ook dan belangrijk dat overtollig water kan wegstormen en dat de onderkant van de plantenbak waar de kerstboom in zit op plantenbakvoetjes of een laag hydrokorrels of kiezels staat.

Wanneer de ideale plantenbak eenmaal gevonden is, dan is het tijd om de plantenbak met potgrond te vullen. De ideale grond voor een kerstboom mag niet te veel water vast houden en heeft een pH waarde tussen de 5.1 en 6.1. Coniferen, de groep waar kerstbomen onder vallen, worden meestal in een mix van twee delen turf, één deel vermiculiet en één deel perlite gekweekt. Deze mix heeft een lage pH, door de turf die erin zit. Hier reageren kerstbomen die in een plantenbak staan goed op. Daarnaast is deze mix luchtig genoeg om wortelrot te voorkomen, maar bied het wel voldoende steun aan de wortels zodat de kerstboom niet om valt. Het nadeel van deze mix is wel dat turf slecht is voor het milieu. Helaas hebben onderzoekers nog geen alternatief voor turf gevonden waar coniferen goed op reageren. Op kokosvezels, een milieuvriendelijk alternatief voor turf, reageren coniferen helaas vaak slecht. Voorlopig zit er dus niets anders op dan de kerstboom in een turf mix te planten.

De kerstboom uit de kweekpot halen en planten

Wanneer de kerstboom gewend is aan de kou en er ofwel een gat in de volle grond is gegraven om de kerstboom in te planten of er een plantenbak voorbereid is om de kerstboom in te zetten, is het moment daar om de kerstboom uit de kweekpot te halen. Om de kerstboom te planten begin je met een streepje op de stam met een potlood of stift te zetten op de plek waar de aarde begint. Daarna kun je de boom uit de kweekbak halen. Maak de wortels vervolgens met je handen goed los, zodat ze een beetje heen en weer swingen wanneer je over de buitenkant van de kerstboom wrijft. Het kan zijn dat sommige wortels af breken door het los maken, maar dat is niet erg. Een kerstboom waarvan de wortels los gemaakt zijn voor het uitplanten heeft na een jaar namelijk een veel gezonder wortelstelsel dan bomen waarvan de wortels niet los gemaakt zijn.

Wanneer de wortels los gemaakt zijn is het tijd om de kerstboom in het plantgat te zetten. De kerstboom moet uiteindelijk net zo diep geplant worden als in de kweekpot. Dit betekent dat de kerstboom zo diep staat dat het streepje dat je op de stam hebt gezet overeen komt met het punt waar de grond stopt. Tijdens het planten is het belangrijk om de kerstboom goed aan te drukken.

Als je denkt dat de kerstboom goed staat, giet dan een aantal emmers koud water over de grond. Soms is het nodig om daarna nog wat aarde toe te voegen, omdat de kerstboom zakt of omdat het blijkt dat er toch nog wat gaten opgevuld moeten worden. Uiteindelijk moeten alle wortels van de kerstboom in contact komen met aarde, dus het is belangrijk om het proces van aarde bijvullen, aandrukken en water geven te herhalen. Als het goed is, is de grond waarin de kerstboom staat goed drainerend, dus het overtollige water zou snel moeten wegstromen en geen problemen moeten opleveren.

Als de kerstboom eenmaal staat, dan zal de kerstboom eerst een tijdje nodig hebben om aan zijn nieuwe plek te wennen. Om de kerstboom beter te laten wennen, zou je de kerstboom een dosis auxine kunnen geven. Auxine is een hormoon dat de plant van nature produceert. Wanneer een plant stress ervaart, dan daalt het auxine niveau, waardoor de plant zijn bladeren, of in dit geval naalden laat vallen. Door auxine aan het water toe toevoegen dat je gebruikt om de kerstboom te planten, voorkom je dat het auxine gehalte in de kerstboom te veel daalt. Hierdoor is de kans kleiner dat de kerstboom zijn naalden na het verplanten laat vallen en schade door de stress op loopt.

Kerstbomen in de volle grond of een plantenbak verzorgen

Een kerstboom die op de juiste manier geplant is, heeft relatief weinig verzorging nodig. Kerstbomen in de volle grond hoeven vaak alleen maar gesnoeid te worden, en hebben verder geen aanvullende verzuring nodig. Kerstbomen in een plantenbak hebben vaak wel extra water en plantenvoeding nodig om goed te groeien, maar zijn in vergelijking met veel andere tuinplanten ook makkelijk in de verzorging.

Plantenvoeding voor kerstbomen

In vergelijking met veel andere planten hebben kerstbomen weinig voedingsstoffen nodig. Om de kerstboom optimaal te laten groeien, vooral in een plantenbak, wordt er vaak in de lente een dosis van 500 gram kippenmestkorrels aan de grond toegevoegd. Dit zorgt er voor dat er een groot aantal voedingsstoffen in de bodem komen, zoals stikstof, fosfor en kalium. Daarnaast zorgt kippenmest er ook voor dat er organisch materiaal in de bodem terecht komt, waardoor de goede micro-organismen in de bodem beter groeien.

Om de kerstboom een extra boost te geven, kun je in de lente ook een mycorrhiza supplement en/of een mix van goede bodembacteriën aan de grond toe te voegen. Deze micro-organismen zorgen er namelijk voor dat de wortels van de kerstboom beter in staat zijn water en voedingsstoffen uit de grond op te nemen. Daarnaast produceren veel van de goede micro-organismen natuurlijke antibiotica die ziekteverwekkende micro-organismen bestrijden. Hierdoor is de kans kleiner dat de kerstboom ziek wordt.

Water voor kerstbomen

Kerstbomen in de volle grond hoeven in principe geen water te krijgen. De wortels groeien vaak zo diep dat ze bij grondlagen komen waar meer vocht in zit. Alleen bomen die minder dan een jaar geleden geplant zijn, kunnen in hele droge zomers extra water nodig hebben. Als het een langere tijd erg droog is, dan mogen de kerstbomen tussen juni en half augustus elke twee weken een langere tijd, ongeveer 15 minuten, stevig besproeid worden. Wanneer de kerstboom langer dan een jaar op zijn plek staat, dan is het vaak niet nodig om extra water te geven in droge periodes.

Kerstbomen in een plantenbak drogen veel sneller uit dan in de volle grond, omdat ze maar een beperkte hoeveelheid grond tot hun beschikking hebben. Daarnaast vangen plantenbakken maar weinig regenwater op. Zeker het eerste jaar is het daarom aan te raden om de kerstboom elke week wat water te geven, behalve als het vriest.

Kerstbomen snoeien

Om een mooie kerstboom te kweken, moet een kerstboom af en toe bijgeknipt worden. Een mooie kerstboom heeft een enkele, rechte stam, ziet er van elke kant hetzelfde uit en heeft geen grote gaten tussen de takken. Door elk jaar in de lente, als de takken nog jong en zacht zijn, de juiste delen van de kerstboom af te snoeien krijgt je kerstboom de ideale kerstboom-vorm.

Wanneer je een zelf gezaaide of jonge kerstboom hebt, dan heeft deze zijn eerste snoeibeurt wanneer de boom 50 tot 100 centimeter hoog is. Meestal is de kerstboom dan tussen de twee en vier jaar oud. Tijdens deze eerste snoeibeurt worden de takken die aan de onderkant van de stam groeien dicht bij de stam af geknipt. Bij kerstbomen die klein gehouden worden, worden de takken tot een hoogte van 15 centimeter af geknipt, terwijl bij kerstbomen die hoog mogen worden een hoogte van 25 centimeter aangehouden wordt. Door deze eerste snoeibeurt wordt de stam zichtbaar. Dit zorgt er niet alleen voor dat de boompjes meer op kerstbomen gaan lijken, maar ook dat er meer lucht in de boom komt.

Om de kerstboom in de juiste vorm te laten groeien, moet de piek en de takken van de kerstboom elke lente gesnoeid worden. Door het snoeien van de takken van de kerstboom moet uiteindelijk een kegelvorm ontstaan. Meestal is de doorsneden van het onderste, breedste deel van de kerstboom daardoor ongeveer ⅔ van de hoogte van de kerstboom. Als de kerstboom dus 1,5 meter hoog is, dan heeft de kerstboom onderaan een doorsneden van ongeveer 1 meter.

kerstboom snoeien
Uiteraard kun je de kerstboom ook in een andere vorm snoeien, zoals een bol.

Om de zijkanten te snoeien kun je een kleine snoeischaar gebruiken of een heggenschaar. Meestal ziet een kerstboom die met een kleine snoeischaar geknipt zijn er natuurlijker uit, terwijl kerstbomen die met een heggenschaar gesnoeid zijn strakker van vorm. 

Kerstbomen in de eetbare tuin

Jonge uiteinden van dennenbomen (Pinus spp.) en sparrenbomen (Picea spp.) en de bessen van een jeneverbesstruik (Juniperus communis) worden soms gebruikt om siroop van te maken, voor in winterse cocktails, als smaakmaker in snoepjes, of voor in de thee. Ondanks dat dennenbomen en sparrenbomen die als kerstboom verkocht worden de juiste soort zijn om in deze recepten te gebruiken, is het af te raden dit te doen. Zowel kerstbomen zonder kluit als kerstbomen met kluit worden vaak met een hele boel pesticiden bespoten die de takken ongeschikt maken voor consumptie. Na verloopt van tijd breken deze gifstoffen wel af, waardoor de takken van een kerstboom met kluit na een jaar in de tuin of het balkon eventueel wel gebruikt zouden kunnen worden in recepten.

Veel voorkomende problemen bij kerstbomen

Kerstbomen zijn helaas minder sterk dan ze er uit zien. Er zijn ontzetten veel ziektes, insecten en andere gebeurtenissen die een kerstboom kunnen beschadigen. Gelukkig zijn de meeste problemen wel te voorkomen of op te lossen. Hieronder geven we een overzicht van problemen die in Nederland en België vaak voorkomen. Mocht het probleem dat jouw kerstboom vertoont niet in deze lijst voorkomen en mocht je hier advies voor willen, dan kun je onderaan dit artikel, in de Disqus, een berichtje sturen over jouw kerstboom. We zullen je dan zo snel mogelijk van advies voorzien om de kerstboom weer zo snel mogelijk fit te krijgen.

Kou bestendigheid van kerstbomen

Kerstbomen die altijd buiten staan kunnen in de winter tegen temperaturen tot -30 graden Celsius. Dit komt, omdat de bomen als de temperaturen in de winter omlaag gaan in rust gaan, waardoor ze beschermd zijn tegen vorst. Door de kerstbomen met kerst binnen te zetten worden de kerstbomen weer wakker. Hierdoor neemt hun kou bestendigheid ook af. In de maanden nadat de kerstboom uitgeplant wordt, is het daarom belangrijk om in de gaten te houden hoe koud het wordt. Kerstbomen die ongeveer 20 dagen binnen hebben gestaan voor het uit planten kunnen meestal een temperatuur tot -5 graden Celsius aan. Mocht het kouder worden, dan is het aan te raden om een dikke, hoge berg extra aarde rondom de stam te scheppen. Dit werkt als een isolatie laag tegen vorst. Zodra de kans op hevige vorst weg is, is het belangrijk om de berg aarde zo snel mogelijk weer weg te halen.

kerstboom, koudebestendigheid
De koudebestendigheid van een kerstboom neemt enorm af als hij lang binnen heeft gestaan. Zet de kerstboom dus zo laat mogelijk op en zet hem zo snel mogelijk weer buiten.

Insectenplagen op kerstbomen

Kerstbomen hebben soms last van insectenplagen. Op dit moment komen vooral schildluizen en spintplagen regelmatig voor. Naarmate de zomers hier warmer en droger worden, komen andere insecten die kerstbomen beschadigen, zoals de rupsen van zaagwespen of snuitkevers, steeds meer voor. Zeker in de lente en zomer is het daarom belangrijk om de kerstboom regelmatig te controleren op vervelende insecten.

Wanneer er een insectenplaag op de kerstboom zit, dan is het aan te raden om eerst te kijken of er natuurlijke vijanden naar de kerstboom gelokt kunnen worden of op de kerstboom uit gezet kunnen worden. Natuurlijke vijanden zijn bacteriën, nematoden of insecten waarvan bekend is dat ze een vervelend insecten, zoals schildluizen, op eten. Mochten natuurlijke vijanden niet beschikbaar zijn, dan kun je eventueel een biologisch insecticiden gebruiken. Helaas zijn de meeste biologische insecticiden ook niet geheel onschuldig voor “goede” insecten, zoals bijen, dus als het kan is het beter om zelfs biologische insecticiden te vermijden.

Onkruid rondom kerstbomen

Ondanks dat kerstbomen onverschrokken lijken, zijn ze erg gevoelig. In de eerste drie jaar na het uitplanten kunnen ze slecht tegen competitie van andere planten. Daarom moet de ruimte rondom de kerstboom in de eerste jaren vrij houden van onkruid en andere planten. Uiteraard is het af te raden om hier herbiciden, ofwel onkruidverdelger, voor te gebruiken. In plaats daarvan is het beter om het onkruid rond de kerstboom uit de grond te trekken of om regelmatig rondom de kerstboom te schoffelen.

Advies nodig?

Één van de dingen die deze website zo leuk maakt, is het beantwoorden van vragen van lezers. Doordat het bezoekersaantal in de afgelopen jaren erg is gestegen, is het aantal vragen over planten dat binnenkomt ook erg gestegen. Aangezien we vaak dezelfde vragen krijgen, hebben we besloten om alleen nog maar vragen via de Disqus te beantwoorden. Helemaal onderaan de pagina, onder de lijst met bronnen en de advertenties, vindt je een Disqus formulier waarin je een vraag kunt stellen. We zullen je vraag dan zo snel mogelijk beantwoorden.

Bronnen en verder lezen