· 

Potgrond en citrusbomen: De juiste potgrond voor een gezonde citrusboom

POTGROND EN CITRUSBOMEN

Professionele citrus kwekers hebben de groei en de opbrengst van citrusbomen in verschillende soorten grond vergeleken. Op basis hiervan blijkt dat een aantal eigenschappen van de grond zeer belangrijk zijn om een citrus gezond en productief te houden. Wat deze eigenschappen zijn, waarom ze belangrijk zijn en hoe jij ze kunt toepassen lees je in dit artikel.

Kant-en-klare citruspotgrond

In elk tuincentrum kun je zakken citruspotgrond of Mediterrane potgrond vinden. Wanneer je een citrusboom koopt, dan is het logisch dat je hiervoor kiest. Pas wanneer de citrusboom problemen gaat vertonen, komen veel citruseigenaren er pas achter dat deze kant-en-klare potgrond eigenlijk niet zo goed is voor de citrusboom.

De kant-en-klare citruspotgrond of Mediterrane potgrond bevat veel organisch materiaal, vaak meer dan 80%. Meestal betekend dit dat de potgrond een hoop turf of kokosvezels bevat, soms aangevuld met wat perliet of compost. Het nadeel van deze samenstelling is dat het heel veel water vast houdt. Hier zijn citrusbomen niet dol op, zeker niet wanneer ze in een plantenbak staan. De citrusbomen die in potgrond zijn geplant vertonen dan ook vaak symptomen zoals bladval en bladverkleuring. Om problemen te voorkomen is het daarom beter om je eigen potgrond te mixen.

De ideale citruspotgrond

Inmiddels zijn er een groot aantal onderzoeken gedaan naar de ideale samenstelling van de grond voor citrusbomen die in een plantenbak leven. Zoals wel vaker gezegd zijn citrusbomen erg gevoelig voor een te natte bodem. Wanneer de grond te lang nat blijft, dan kunnen de wortels te weinig zuurstof opnemen, waardoor de wortels stoppen met werken. Ook kunnen ziekteverwekkers, zoals Phytophthora, de wortels van een citrusboom sneller infecteren wanneer de grond te nat is. De ideale samenstelling van de potgrond is er dan ook vooral op gericht om water zo snel mogelijk uit de plantenbak te laten lopen.

Recent hebben we dit artikel aangepast, omdat de ingrediënten van onze vorige citruspotgrond soms moeilijk te vinden waren. Net als hiervoor is zand nog steeds het meest belangrijke component van de optimale citrusgrond. De samenstelling van het deel organisch materiaal in de citruspotgrond hebben we op basis van nieuwe onderzoeken wat verandert, zodat het voor iedereen makkelijker en goedkoper is om te maken is om te maken.

Zand

Één van de meest belangrijke ingrediënten van de potgrond voor een citrusboom is zand. Zand houdt weinig water vast en zorgt ervoor dat er veel lucht in de aarde zit. Wanneer de plantenbak voor een groot deel gevuld is met zand, dan is de kans dat de wortels van de citrusboom te nat worden een stuk kleiner. Probeer altijd "schoon" zand te nemen dat vooral vrij is van zouten en klei. Wanneer de bodem veel zout of klei bevat, dan wordt de groei van de wortels van een citrusboom aanzienlijk geremd.

Fijn zand, zoals zilverzand, is een goede keuze voor je eigen gemaakte citruspotgrond. Dit zand is grof genoeg om water door te laten, maar fijn genoeg om de wortels van voldoende stevigheid te voorzien. Een goede citruspotgrond bevat ongeveer 50% zand. De rest van de potgrond bestaat uit compost, zoals hieronder beschreven.

Compost

Naast zand is organisch materiaal een belangrijk ingrediënt van een goede citruspotgrond. Hiervoor raden we aan om gedroogd spaghnum mos, ofwel veenmos, te gebruiken. Helaas is dit product in Nederland en België vaak moeilijk te verkrijgen, en ook nog eens duur. We hebben vele studies door gelezen om naar een alternatief te vinden. Tegenwoordig wordt er vaak gekozen om kokosvezels in potgrond te verwerken. Helaas is uit veel onderzoeken gebleken dat citrusbomen hier slecht op reageren. Dit komt waarschijnlijk omdat kokosvezels veel water vast houden, waardoor de wortels te lang nat blijven.

Uit recente studies blijkt dat compost een goed alternatief is voor veenmos. Daarom raden we aan dat de citruspotgrond voor de overige 50% uit compost bestaat. Vooral wormencompost, ook wel wormenmest genoemd, wordt steeds vaker gebruikt bij het kweken van citrusbomen. Deze compost wordt gemaakt door regenwormen, die plantaardig afval eten en vervolgens weer uitscheiden. Zowel gewone compost als wormenmest zorgen er niet alleen voor dat de structuur van de grond verbeterd, maar ook dat goede micro-organisme zich goed kunnen ontwikkelen. Hierdoor neemt de vitaliteit van de citrusboom toe en zijn de wortels beter bestand tegen ziekteverwekkers.

goede micro-organisme

Om de citruspotgrond nog beter te maken, kun je bij het mengen van de potgrond een dosis goede micro-organisme aan de bodem toevoegen. Goede schimmels, die ook wel mycorrhiza worden genoemd, werken samen met het wortelstelsel van de citrusboom. De schimmels krijgen kleine beetjes energie van de wortels in ruil voor een betere opname van water en voedingsstoffen uit de bodem. Citrusbomen die in een bodem groeien waaraan extra mycorrhiza schimmels zijn toegevoegd, zijn over het algemeen groter, vitaler en geven een betere oogst.

Goede bacteriën, zoals bacteriën uit de Bacillus en Pseudomonas groep, zorgen ervoor dat ziekteverwekkers minder kans krijgen om zich te verminderen. Hierdoor wordt de citrusboom minder snel ziek. Ook zorgen de goede bacteriën ervoor dat bepaalde voedingsstoffen makkelijker opgenomen worden door de wortels van de citrusboom, waardoor de groei en de opbrengst van de plant beter is.

Er zijn verschillende middelen die je kunt gebruiken om goede schimmels en/of goede bacteriën aan de potgrond van de citrusboom toe te voegen. Cellmax Mycorrhiza, en Bio Nova MicroLife bevatten zowel mycorrhiza schimmels als goede bodembacteriën. B.A.C. Funky Fungi bevat alleen mycorrhiza schimmels.

De citruspotgrond mengen

Om de citruspotgrond te mengen heb je een emmer, een grote bak en iets om te roeren nodig. De emmer gebruik je om de verschillende ingrediënten af te meten. Zoals hier boven vermeld zou de helft van de potgrond uit zand moeten bestaan en de andere helft uit (wormen)compost. Dit betekent dat je bijvoorbeeld één emmer zand met één emmer compost mengt. Hoeveel je nodig hebt van het middel om goede schimmels en bacteriën aan de grond toe te voegen hangt af van hoeveel aarde je gaat mengen en welk merk je gebruikt. Lees hiervoor de verpakking. Zorg dat de potgrond goed gemengd wordt, door langdurig te roeren.

Na het mengen van de citruspotgrond is het aan te raden om enkele testjes uit te voeren, om er zeker van te zijn dat de potgrond de juiste eigenschappen heeft. De precieze eigenschappen van het zand en het organische materiaal zal namelijk altijd wat verschillen. 

citruspotgrond
De helft van de citruspotgrond bestaat uit fijn zand, zodat de grond luchtig is en goed draineert.
citruspotgrond
De andere helft van de citruspotgrond bestaat uit wormenmest, dit stimuleert het bodemleven.

Als eerste kun je de hoeveelheid lucht in de aarde bepalen met de veldcapaciteit test. De grond moet een minimaal 10%, en het liefst meer, lucht bevatten wanneer de grond op veldcapaciteit is. Wanneer de grond minder lucht bevat, dan kun je meer grof zand, zoals brekerzand, door de grond mengen. Als tweede kun je de pH waarde testen. Deze moet tussen de 5.5 en 6.5 pH zijn. Wanneer de pH waarde te hoog is, kun je zwavel toevoegen, en wanneer de pH waarde te laag is, kun je kalk toevoegen.

De pH van de citruspotgrond

De grond waarin de citrusboom groeit moet de juiste pH waarde hebben. Wanneer de pH waarde te hoog wordt, dan worden bepaalde voedingsstoffen niet meer opgenomen. De ideale pH waarde van de citruspotgrond licht dan ook tussen de 5.5 en 6.5 pH. Door het geven van plantenvoeding kan de pH waarde na verloop van tijd veranderen. Het is daarom belangrijk om de pH waarde na het mengen van de potgrond en daarna elke drie maanden te testen.

Om de pH waarde van de grond goed te testen kun je het beste een speciale kit voor het testen van de pH van de bodem gebruiken. Voorbeelden hiervan zijn de Garland bodem pH test en de Ecostyle pH bodemtest. Het is belangrijk om de gebruiksaanwijzing goed te lezen wanneer je zo'n kit gebruikt. Meestal moet je een beetje aarde verzamelen, hier voeg je wat gedestilleerd water aan toe en een aantal druppels van een ontwikkelsvloeistof. De kleur van het water verteld je daarna wat de pH waarde van de grond is. Het is af te raden om digitale pH meters te gebruiken, omdat deze vaak alleen onder hele specifieke omstandigheden goed werken.

Wanneer de pH waarde te hoog is, hoger dan 6.5 pH, dan is de grond te basische. Wanneer de pH waarde te hoog is, dan heeft de citrusboom moeite met het opnemen van stikstof, fosfor, kalium, magnesium, mangaan, zink en ijzer. Er zijn verschillende middelen om de pH waarde weer naar beneden te brengen. Zwavel wordt vaak gebruikt om de pH waarde van de grond te verlagen.

Citrusbomen kunnen erg goed tegen het leven in een bodem met een lage pH waarde. Vaak vertonen de citrusbomen pas problemen wanneer de pH waarde onder de 4 pH uit komt. Wanneer de pH waarde onder de 5.5 pH komt, maar boven de 4 pH blijft, dan is het beter om nog even te wachten voordat je actie onderneemt. Test de pH waarde na drie maanden nog een keer. Wanneer de pH waarde dan ongeveer gelijk is gebleven en de bladeren van de citrusboom geen tekenen van een voedingsstoffen tekort vertoont, dan is het niet nodig om wat te doen. Schiet de pH waarde onder de 4 pH, dan kun je kalk gebruiken om de pH waarde te verhogen. Hoeveel kalk je precies moet toevoegen hangt af van de huidige pH waarde van de potgrond, de grootte van de plantenbak en de soort kalk.

De ideale tijd om een citrusboom te verplanten

Citrusbomen zijn groenblijvende planten. Hierdoor hebben ze geen rustperiode waarin de wortels weinig doen. Voor de citrusboom maakt het daarom over het algemeen weinig uit wanneer deze verplant wordt. De wortels van een citrusboom groeien over het algemeen het beste wanneer de grondtemperatuur boven de 20 graden Celsius ligt. Zodra de grondtemperatuur onder de 15 graden Celsius komt, dan stop de sapstroom in de wortels vrijwel volledig. Het is daarom alleen af te raden om de citrusboom te verplanten in periodes waarin de temperatuur niet te vaak onder de 15 graden Celsius komt. Op die manier zal de citrusboom snel herstellen van eventuele schade door het verplanten. Onthoud hierbij dat wortels die tijdens het verplanten afbreken sneller herstellen en op de lange termijn minder negatieve gevolgen hebben voor de groei van de citrusboom dan de schade aan de wortels die veroorzaakt wordt door het groeien in een te kleine plantenbak.

Het planten van de citrusboom

Wanneer je de juiste plantenbak hebt gekocht en de ideale citruspotgrond hebt gemengd, dan is het tijd om de citrusboom te verpotten. In veel gevallen heeft de citrusboom een tijdje in een te kleine pot of in de verkeerde potgrond gestaan. Om ervoor te zorgen dat de wortels van de citrusboom snel weer gaan groeien, is het belangrijk om deze op de juiste manier te planten.

Wij raden aan om de wortels van de citrusboom eerst te wassen en voorzichtig te ontwarren. Hiervoor haal je de citrusboom eerst uit zijn huidige pot. De wortels spoel je vervolgens voorzichtig af, waarbij je met beleid de wortels los trekt. Vooral wanneer de wortels rondom de pot zijn gaan cirkel kan dit een hele klus zijn. Kijk op dit moment meteen naar de gezondheid van het wortelstelsel.

Zodra alle oude aarde van de wortels af is en de wortels weer los zijn gehaald, is het tijd om de citrusboom in zijn nieuwe plantenbak te zetten. Vul de plantenbak net de zelf gemixte citruspotgrond en laat een gat in het midden vrij om de citrusboom in te planten. Zet de wortels van de citrusboom hierin en vul het gat langzaam aan met aarde. Het is de bedoeling dat de wortels net bedekt zijn met de potgrond. Je mag de citrusboom dus niet te diep planten.

Wanneer de wortels van de citrusboom bedekt zijn met aarde, dan is het tijd om een beetje water op de grond te gieten. Hierdoor stroomt de grond vaak een beetje weg. Wanneer de wortels bloot komen te liggen, dek je deze weer toe met nieuwe grond. In de weken na het planten kan het zijn dat je af en toe na het water geven nog wat nieuwe grond moet toevoegen, om te zorgen dat de wortels bedekt blijven.

citrusboom verpotten
Was de oude aarde van de wortels van de citusboom.
citrusboom verpotten
Zorg ervoor dat de wortels zo veel mogelijk ontward zijn.
citrusboom verpotten
Zorg ervoor dat de aarde tot net boven de wortels komt.

Citrusbomen advies nodig?

Citrusbomen zijn geen makkelijke planten. Ze moeten in de juiste omgeving gehouden worden om goed te kunnen groeien. Ook zijn citrusbomen gevoelig voor verschillende insecten plagen en ziekteverwekkers. Het is dan ook niet zo gek dat je citrusboom soms symptomen vertoont waar je geen raadt mee weet. Om je verder te helpen kun je ons een vraag sturen over jouw citrusboom. Uiteraard kunnen we je alleen helpen wanneer we zo veel mogelijk informatie hebben. Op de contactpagina vindt je een lijstje met informatie die we nodig hebben om je goed te kunnen helpen.

Bronnen en Verder Lezen