Potgrond en citrusbomen: De juiste potgrond voor een gezonde citrusboom

POTGROND EN CITRUSBOMEN

Professionele citrus kwekers hebben de groei en de opbrengst van citrusbomen in verschillende soorten grond vergeleken. Op basis hiervan blijkt dat een aantal eigenschappen van de grond zeer belangrijk zijn om een citrus gezond en productief te houden. Wat deze eigenschappen zijn, waarom ze belangrijk zijn en hoe jij ze kunt toepassen lees je in dit artikel.

Geen grote lezer? Scroll dan naar beneden, hier vindt je een korte samenvatting!

De Onderdelen van Grond

Grond is gemaakt van 4 "onderdelen": water, lucht, organisch materiaal en mineralen. Het water en de lucht in de grond zijn niet anders dan de lucht die je in ademend en het water dat uit de kraan komt. Het organische materiaal bestaat uit de dode delen van planten, zoals bijvoorbeeld de gecomposteerde planten van de composthoop of turf, en soms ook uit dierlijke producten, zoals mest. De mineralen komen meestal in de grond in de vorm van zand, silt en klei. Door de juiste soorten organisch materiaal en mineralen te kiezen en door de juiste verhoudingen tussen de 4 onderdelen te mengen krijg je een ideale citrus grond.

Hoe Planten de Grond Gebruiken

Zoals je hopelijk weet groeien de wortels van een plant in de grond. De wortels zuigen als het ware water uit de grond. Dit komt omdat planten als een soort rietje werken: water verdampt uit de bladeren, en hierdoor ontstaat een druk waardoor nieuw water via de wortels weer de plant wordt ingezogen. Dit water wordt samen met koolstofdioxide en zonlicht gebruikt om glucose (energie) en zuurstof aan te maken. De energie gebruikt de plant om te groeien, zich te beschermen tegen ziektes en dieren en om zich voort te planten (ofwel bloemen en vruchten aan te maken).

In het water wat de plant opzuigt zitten ook mineralen opgelost. Deze worden gebruikt om nieuwe cellen aan te maken (ofwel te groeien), om cellen te onderhouden en om te helpen bij verschillende processen van de fotosynthese. Deze mineralen zijn dus een beetje te vergelijken met vitamines voor ons.

De mineralen die de plant nodig heeft en opneemt komen uit de organische en mineralen onderdelen van de grond, maar ook uit plantenvoeding die je later aan je plant geeft. Denk er wel aan dat "plantenvoeding" dus eigelijk vitamine pillen zijn. Het zijn geen "calorieën" of "energie", zoals de naam doet geloven. De calorieën in de vorm van glucose kunnen alleen worden aangemaakt door fotosynthese. Daarom is het dus zeer belangrijk dat je plant voldoende water en licht op een dag krijgt. Als je meer wilt lezen over licht en citrusbomen, dan kan je HIER even kijken.

Mineralen die Citrusbomen Nodig Hebben

CITRUSBOMEN, POTGROND, CITROEN, CITROENBOOM

Planten bestaan voor het grootste deel (95%) uit koolstof (C), waterstof (H) en zuurstof (O) of combinaties van deze deeltjes. Deze combinaties zijn bijvoorbeeld water (H2O), koolstofdioxide (CO2), glucose (C6H12O6), sacharose (C12H22O11) en zetmeel (C6H10O5). In de plant wordt het water uit de grond en de koolstofdioxide uit de lucht omgezet in glucose door de energie van de zon. Als de plant meer glucose aanmaakt dan nodig is, wordt dit bewaard als sacharose of als zetmeel. Bij citrussen zorgt sacharose opgeslagen in de vruchten ervoor dat deze lekker zoet smaken.

De overige 5% van de plant bestaat uit andere elementen. Stikstof (N), fosfaat (P) en kalium (K) zijn daarvan belangrijkste elementen. Hiervan heeft de plant het meest nodig. Daarnaast heeft een plant calcium (Ca), magnesium (Mg), sulfur (S), ijzer (Fe), zink (Zn), manganese (Mn), boron (B), koper (Cu), molybdeen (Mo), chloor (Cl) en nikkel (Ni) nodig. Deze laatste 11 elementen heeft de plant in een veel kleinere hoeveelheid nodig. Al deze elementen neemt de plant op via het water waar ze in zijn opgelost.

Wanneer een plant een tekort heeft aan één of meer van de elementen, dan zal de plant na verloop van tijd er minder gezond uit gaan zien en zal de boom stoppen met groeien en zich voort te planten. Een voedingsstoffen tekort kan komen omdat een bepaald element niet genoeg in de grond voorkomt, maar ook omdat de grond de verkeerde eigenschappen heeft waardoor de plant ze niet kan opnemen uit de grond. 

De pH Waarde van Grond en Citrusbomen

De grond heeft allerlei kenmerken. Één daarvan is de pH waarde. Dit bepaald namelijk hoe zuur of basisch de grond is. Een pH van 7 is neutraal, een pH van 14 is heel basisch en een pH van 0 is heel zuur. De pH waarde van de grond heeft invloed op hoe chemische deeltjes op elkaar reageren, en daardoor hoe goed ze oplossen in water. Zoals je hierboven hebt kunnen lezen zitten er mineralen opgelost in het water dat de plant uit de grond opneemt. De pH waarde van de grond heeft dus indirect invloed op de voedingsstoffen die de citrusboom opneemt.

Bij een pH waarde van 5.5 tot 6.5 is ideaal voor citrussen. Bij deze pH waarde kunnen de meeste mineralen goed worden opgenomen door de wortels uit de grond. Wanneer de pH waarde van de grond lager wordt, zeker wanneer deze onder de pH 5.5 is, dan worden P, Ca, Mg en Mo slecht opgenomen, terwijl de plant vaak een teveel aan aluminium opneemt. Als de pH hoger wordt, vooral wanneer deze boven de 8.0 uitkomt, dan worden Mn, Zn, Fe en Cu slecht opgenomen.

Het is belangrijk om regelmatig (2 tot 4 keer per jaar) de pH van de grond van je citrusboom te meten. De hardheid van het water dat je geeft, de organische materialen in de bodem, de leeftijd van de grond en de soort en hoeveelheid plantenvoeding die je geeft kunnen namelijk allemaal de pH van de grond veranderen. Je kan de pH van de grond van je citrusboom meten met de ECOstyle pH-bodemtest. Hierin zitten 8 testen, dus genoeg om je grond 2 jaar lang elke 3 maanden te testen. Gebruik hiervoor een beetje grond dat je uit de bovenste 15 cm van de pot haalt, uit een stuk grond dat zich onder de kroon (bladeren en takken) van de boom bevindt. 

Als je plant er minder goed uit gaat zien, zoals wanneer de plant veel bladeren verliest, wanneer de bladeren verkleuren of wanneer de bladeren vervormen, dan kan een extra pH bodemtest je vertellen of de citrus misschien een tekort heeft doordat een verkeerde pH waarde van de grond voorkomt dat mineralen worden opgenomen. Wanneer de citrus een mineralen tekort heeft doordat de pH waarde niet goed is, dan heeft het weinig zin om plantenvoeding te geven. De mineralen kunnen namelijk nog steeds niet worden opgenomen door de plant. Wat je beter kunt doen is de pH waarde van de grond herstellen naar een niveau van 5.5 tot 6.5 pH. 

Als je grond een te lage pH heeft (onder de 5.5), dan kan je kalk toevoegen. Vooral plantenvoeding op basis van ammonium kan de pH van de grond verlagen. Probeer eventueel over te stappen op een andere soort plantenvoeding wanneer het probleem blijft terug komen. Als je grond een te hoge pH heeft (boven de 6.5), dan kan je zwavelpoeder toevoegen om dit te verhelpen. Vooral plantenvoeding waar veel calcium, magnesium of kalk in zit zal de pH waarde verhogen. Probeer over te stappen op een plantenvoeding waar dit minder in zit als het probleem aanhoudt.

Wanneer je kalk of zwavelpoeder toevoegt om de pH te veranderen, of wanneer je een andere plantenvoeding gaat gebruiken of wanneer de hardheid van je water veranderd (bijvoorbeeld omdat je verhuisd of een filter installeert), dan is het verstandig om een maand na de verandering een extra pH bodemtest te doen. Als het namelijk blijkt dat de pH hierdoor erg verandert, dan kan je proberen hier iets aan te doen voordat je citrus tekenen vertoont van een voedingstekort.

Het water in de grond en citrusbomen

CITRUSBOMEN, POTGROND, CALAMONDIN, MINI SINAASAPPEL

Naast de juiste pH waarde is het belangrijk dat de grond de juiste vochtigheid heeft. Citrusbomen houden niet van een vochtige grond. Ze doen het dan ook het best in een klimaat waar het lang droog is en af en toe voor een korte tijd hard regent. De meeste citrusbomen die worden gebruikt voor het kweken van fruit groeien in een grond waar overtollig water redelijk snel wegloopt. Door de combinatie van het klimaat en de samenstelling van de grond hebben deze citrusbomen bijna nooit natte voeten.

Citrussen die in een pot worden gehouden staan vaak in een grond die lang water vast houdt en waar overtollig water niet of moeilijk kan weg stromen. Daarnaast krijgen citrussen vaak ook nog eens te vaak en te veel water. 

Citrussen zijn in vergelijking met veel andere planten erg gevoelig voor vochtige wortels. Als de wortels voor een langere tijd in een te vochtige grond staan, dan krijgen schimmels en bacteriën namelijk de kans om te groeien en sterven de wortels uiteindelijk af. Je kan dit een beetje vergelijken met voetschimmel: als je voeten vaak vochtig zijn, dan krijgen bacteriën en schimmels de kans om te groeien en gaan ze makkelijker de huid binnen, en daardoor wordt het probleem steeds erger. Het is daarom belangrijk om de grond licht en goed doorlaatbaar te maken en te zorgen dat overtollig water niet in de plantenbak blijft staan.

De twee belangrijkste tekenen van een teveel aan water bij citrusbomen zijn bladeren die geel kleuren en bladverlies. Het eerste teken van een teveel aan water zijn bladeren die beginnen te krullen. Wanneer het teveel aan water maar een korte tijd duurt (enkele dagen) dan kan dit er voor zorgen dat vruchten scheuren en van de boom afvallen. Op de lange termijn kan een citrus die in een te natte grond staat geen water en voedingsstoffen opnemen, en worden de bladeren geel en vallen ze van de boom af. Wanneer je deze planten uit de pot haalt kan je zien dat (een deel van) de wortels een slijmerige schimmel boel zijn geworden. Zeker omdat citrussen voor elk deel wortels 4 delen kroon (bladeren en takken) hebben, heeft wortelrot grote gevolgen voor de boom.

De Ideale Citrus Grond Samenstellen

Om te natte wortels bij citrussen te voorkomen of te genezen heb je een grond nodig die relatief weinig water vast houdt en waar overtollig water makkelijk wegloopt. Daarnaast bestaat de ideale grond uit onderdelen die de pH waarde rond de 5.5 en 6.5 pH houden.

Het hoofd bestanddeel van een goede citrusgrond is fijn zand. Dit is zand met een korrelgrootte van ongeveer 0.05 en 0.1 mm. Zand van deze afmeting wordt vaak verkocht als filterzand. Zand heeft een relatief lage pH waarde van ongeveer 5.0 tot 5.5. Het zorgt ervoor dat overtollig water makkelijk kan wegstromen. Een goede citrusgrond bevat ongeveer 800 gram fijn zand per kilo grond. Dit lijkt misschien veel, maar zand heeft een relatief klein volume. Op het oog zou er het eruit moeten zien dat er ongeveer een derde zand in het mengsel zit.

Het andere bestanddeel van een goede citrusgrond is het organische materiaal. Dit bestaat in het meest ideale geval uit 100 gram veenmos of sphagnum en 100 gram fijne houtsnippers per kilo grond. In principe kan je houtsnippers van elke soort boom gebruiken, mits het hout niet is behandeld met chemicaliën. Ga voor een zo dun mogelijke snipper, rookmot is hier bijvoorbeeld goed voor. Beuken houtsnippers en eiken houtsnippers zijn een goede keuze. Mocht je dit niet kunnen vinden kan je bijvoorbeeld ook 100 gram cocos vezels en 100 gram compost gebruiken. Deze onderdelen houden net genoeg water en voedingsstoffen vast in de grond zodat je citrus ze kan opnemen, maar zorgen er niet voor dat de grond te drassig wordt. 

Vooral de organische onderdelen kunnen erg in pH waarde verschillen. Het is daarom belangrijk om wanneer je dit net gemixt hebt en in de eerste 3 maanden van gebruik regelmatig de pH te testen met de ECOstyle pH-bodemtest en deze door het toevoegen van kalk, zwavelpoeder en plantenvoeding op peil te brengen. Hou er ook rekening mee dat een zelf gemixte citrusgrond geen extra mineralen bevat. Daarom moet je meteen van het begin zelf plantenvoeding toevoegen.

Wanneer je de grond hebt gemengd zoals hierboven beschreven (+/- 800 g fijn zand en 200g organisch materiaal per kg grond) kan overtollig water makkelijk wegstromen. Als het water nergens naartoe kan, dan blijft al het overtollige water alsnog in de plantenbak. Het eerste wat je daarom moet doen is de onderste 20 cm van de plantenbak vullen met hydrokorrels of kiezels.

Om er verder voor te zorgen dat het te veel aan water niet in de plantenbak blijft staan, is het belangrijk dat de plantenbak 1 of meerdere gaten in de bodem heeft. Daarnaast is het belangrijk dat wanneer je de plantenbak in een schotel zet, je een laag kiezels in de schotel legt en hierop pas je plantenbak zet. Op die manier staat de plantenbak en dus de wortels niet alsnog in een laag water.

Mycorrhiza of Gezonde Schimmels

Mycorrhiza zijn gezonde schimmels die samenwerken met planten. Ze maken het wortelsysteem als het ware groter, waardoor de bomen meer water en voeding kunnen opnemen. Doordat de mycorrhiza de wortels groter en sterker maakt, is de boom ook beter bestand tegen slechte schimmels, bacterieen en insecten. Als je dus toch teveel water of plantenvoeding geeft, dan zal een citrusboom met mycorrhiza in de grond een grotere kans hebben om hiervan te herstellen. Er zijn twee producten die je kan toevoegen aan ofwel je zelf gemengde potgrond of je kant-en-klare potgrond die mycorrhiza bevatten: Bioshark Mycormix en BAC Schimmels.

Kant-en-Klare Citrus of Mediterranen Potgrond

CITRUSBOMEN, POTGROND, CALAMONDIN

Kant-en-klare Mediterrane potgrond of citrus potgrond is niet per se slecht. In principe kan een citrus in bijna elke iets wat zure grond overleven. Waar het vaak fout gaat is dat mensen de verzorging van hun citrusboom niet aanpassen aan de soort grond. Wij adviseren voor het beste resultaat om je citrusbomen in een zelf gemixte grond te zetten, zoals hierboven beschreven. Mocht je toch liever voor kant-en-klare potgrond gaan, dan geven we je hieronder een aantal punten om in de gaten te houden en een overzicht van de soorten grond die beschikbaar zijn.

Het eerste wat je merkt als je naar citrus potgrond kijkt is dat er weinig zand in zit. Het hoofdbestanddeel is meestal veen of kokosvezel. Het nadeel van meer organisch materiaal dan zand is dat het te veel water vast houdt. Het werkt als een soort spons. Wanneer je dan te vaak of te veel water geeft en het water niet snel genoeg kan wegstromen doordat er niet genoeg drainage in de pot zit, dan is de kans groot dat de citrus problemen krijgt met wortel rot. Mocht je toch een potgrond met veel organisch materiaal gebruiken, overweeg dan om er extra zand door te mengen. Daarnaast is het belangrijk dat je er voor zorgt dat overtollig water goed kan wegstromen en dat je heel spaarzaam water geeft.

Naast organisch materiaal dat er voor zorgt dat de aarde te veel water opneemt en te lang nat blijft, zitten er in sommige soorten potgrond ook nog eens extra middelen die water opnemen. Vaak is dit super absorberend polymeer of polyacrylaat. Dit zit bijvoorbeeld ook in luiers. Naast dat het de grond minder ideaal maakt voor citrussen, is het ook niet heel milieu vriendelijk wanneer het in de natuur achterblijft.

Een ander bestandsdeel dat de grond er vaak niet beter op maakt is klei. Klei houdt een hoop water vast, en zoals al vaak herhaald op deze pagina, dat willen we liever niet! Daarnaast maakt klei de grond vaak minder zuur. Nu kan dit nodig zijn wanneer de grond een pH onder de 5.0-5.5 heeft, maar je kan dan eigenlijk beter kalk dan klei gebruiken.

Een ander ding om op te letten is hoeveel voeding er in de potgrond zit. Wanneer er al voeding in de grond zit en je begint meteen met het toevoegen van extra plantenvoeding, dan verbranden de wortels. Plantenvoeding bevat namelijk een hoop zouten. De combinatie van een kant-en-klare potgrond die van zichzelf al te veel water en voedingsstoffen vast houdt en een extra dosis voeding zorgt voor een ophoping. Dit kan je een beetje zien als een overdosis vitamine pillen, op den duur gaat je lichaam protesteren omdat er zo veel opgehoopt is dat je lichaam niet meer weet wat het er mee aan moet.


citrus focus, repotting mix, potgrond, citrus

CITRUS FOCUS REPOTTING MIX

Merk:

Growth Technology

pH waarden: ?

Samenstelling:

Turf, perliet, magnesium-kalk mix (maglime), bevochtigingsmiddel, voedingsstoffen


DCM ECOTERRA OLIJF VIJG CITRUS

POTGROND OLIJF, VIJG CITRUS

Merk:

DCM

pH waarden: ?

Samenstelling:

Kokosvezel, klei, pluimsteen, veenmosveen, zwartveen, kalk


florentus, grond voor mediterrane planten

MEDITERRANE PLANTEN GROND

Merk:

Florentus

pH waarden: ?

Samenstelling:

tuinturf, witveen, kokosvezel, pluimsteen, klei, bekerzand, kalk, voedingsstoffen



pokon mediterrane potgrond

MEDITERRANE POTGROND

Merk:

Pokon

pH waarden: ?

Samenstelling:

turfstrooisel, tuinturf, bekerzand, TerraCottem (bevochtigingsmiddel), voedingsstoffen


dcm potgrond mediterra

MEDITERRANE PLANTEN GROND

Merk:

 DCM

pH waarden: ?

Samenstelling:

 ?


Citrussen Verpotten in Nieuwe Grond

Jonge citrusbomen van 7 jaar of jonger kan je het best elke 12 maanden in een grotere plantenbak met verse grond zetten. Volwassen citrusbomen kan je het best elke 1 a 2 jaar in nieuwe aarde zetten. Dit is vooral omdat het organische materiaal na verloop van tijd verder afbreekt en dan niet veel meer voor je citrus doet. Wanneer je citrusboom problemen vertoont, zoals gele bladeren of bladeren die van de boom afvallen, dan kan je het beste je potgrond eens goed bekijken en deze eventueel vervangen.

Samenvatting

Citrusbomen halen water met hierin mineralen opgelost uit de grond met hun wortels. De pH waarde van de grond bepaald hoe goed mineralen oplossen in water. Bij een grond pH tussen de 5.5 en 6.5 pH lossen de voedingsstoffen die citrussen nodig hebben het best op. Je kan de pH testen met een ECOstyle pH-bodemtest.Het is aan te raden dit preventief elke 3 maanden te doen. Als de bladeren van de citrusboom geel worden en afvallen is het verstandig om de pH van de grond een extra keer te testen. Is de grond te zuur (pH minder dan 5.5) dan kan je kalk toevoegen, is de grond te basisch (pH meer dan 6.5) dan kan je zwavelpoeder toevoegen. Grond waar te veel en te lang vocht in blijft staan is niet goed voor citrussen. Dit kan wortelrot veroorzaken, wat zich ook uit in geel wordende en afvallende bladeren en een afstervend wortelstelsel. De ideale citrus grond bevat 800 gram fijn zand en 200 gram organisch materiaal (liefst 100g veenmos en 100 gram fijne houtsnippers). Kant-en-klare potgrond kan je ook gebruiken, maar dan moet je wat aanpassingen doen en de verzorging op de samenstelling aanpassen. Wanneer je Bioshark Mycormix of BAC Schimmels toevoegt aan je zelf gemixte of kant-en-klare potgrond bevorderen de mycorrhiza in de producten de gezondheid van de wortels en daarmee de gezondheid van heel de citrusboom.

Bronnen en Verder Lezen

Advies Nodig?

Heb je advies nodig over je citrusboom? Stuur je vraag dan via email naar info@foodplanting.com of via Facbook Messager naar @FoodPlanting. Om je optimaal te kunnen helpen is het handig als je wat info over de boom (soort, standplaats, potgrond, afmeting kroon en afmeting pot, water en voedingsschema) en wat foto's van de boom meestuurt.